• Trang chủ
  • Bích Khê
  • Tác phẩm
  • Thi hữu
  • Diễn đàn lý luận
  • Thơ phổ nhạc
  • Tư liệu
  • Tin văn
  • Bạn đọc
  • Liên kết website
  • Thi tập
  • Tự truyện
MENU
  • Thi tập
  • Tự truyện
Hỗ trợ - Tư vấn
Thông tin cần biết
TỲ BÀ
.......
Tôi qua tim nàng vay du dương 
Tôi mang lên lầu lên cung Thương 
Tôi không bao giờ thôi yêu nàng 
Tình tang tôi nghe như tình lang 

Yêu nàng bao nhiêu trong lòng tôi 
Yêu nàng bao nhiêu trên đôi môi 
Đâu tìm Đào Nguyên cho xa xôi 
Đào Nguyên trong lòng nàng đây thôi 

Thu ôm muôn hồn chơi phiêu diêu 
Sao tôi không màng kêu: em yêu 
Trăng nay không nàng như trăng thiu 
Đêm nay không nàng như đêm hiu 

Buồn lưu cây đào tìm hơi xuân 
Buồn sang cây tùng thăm đông quân 
Ô! Hay buồn vương cây ngô đồng 
Vàng rơi! vàng rơi: Thu mênh mông. 
 
Thi hữu
 
CHUYỆN LÀNG CHUYỆN XÓM: KỲ 8. XÓM CÁT VÀ XÓM CÂY GỐI - Hồi ức MAI BÁ ẤN

CHUYỆN LÀNG CHUYỆN XÓM: KỲ 8. XÓM CÁT VÀ XÓM CÂY GỐI - Hồi ức MAI BÁ ẤN



- Hồi ức MAI BÁ ẤN

XÓM CÁT

Xóm Cát nằm ở đầu Tây của Đồng Năng và đồng Nhà Lang. Phía Bắc Xóm Chợ là góc phía Đông của Đồng Năng giáp với ruộng Đập Trà Tây. Gọi là “Đồng Năng” vì đây là cánh đồng của cha ông Năng (gọi theo tên con trưởng), nhà ngay sát Vườn Miễu, nằm phía Đông Bắc cuối Xóm Chợ, giáp với lòng Đập Trà Tây. Thẳng ra phía Bắc cận bờ Sông Trầu là đồng Nhà Lang. Phía Bắc Tây Bắc đồng Nhà Lang là Đồng Hóc (gồm Hóc Hạ phía dưới và Hóc Thượng phía trên) thuộc về Xóm Cát. Gọi là Xóm Cát bởi nó là một đồi cát nổng lên cách ngăn giữa Đồng Năng phía Đông và Đồng Phú Quý trải rộng từ phía Tây Nam sang Tây Bắc, đồng phía Bắc bên ngoài Bàu Sen chạy ra giáp với đoạn Sông Trầu nằm giữa Đập Trà Tây và Đập Vân Trai là Đồng Hóc. Dân làm nhà chung quanh chân đồi cát, giáp với bốn phía là đồng ruộng. Phần đồi cát giống dạng thức của một rừng cát với các loài cây chịu nắng mọc thành chòm, từng bụi, chủ yếu là các lùm cây gai dại và gai Lưỡi Long. Trên đồi cát là nghĩa địa của dân Xóm Cát, Xóm Chợ và Xóm Cây Gối cho mãi đến ngày nay. Đứa cháu gọi tôi bằng cậu ruột mới mất cách đây khoảng 10 năm cũng an táng tại đồi cát này. Phía Bắc của đồi cát là một ao sen lớn. Sen ở đây chỉ toàn sen trắng. Đến mùa Hạ cả ao sen nở rộ, thơm ngát cả vùng. Xóm Cát dân cư thưa thớt, đi lại cũng khó khăn hơn. Từ Xóm Bến, Xóm Chợ muốn lên phía Tây, phía Bắc Xóm Cát phải đi bộ qua cả một nổng cát dài trước khi men theo những con đường ruộng qua cát cánh đồng bao chung quanh xóm.

Bãi tha ma Xóm Cát

Nằm ở cuối Xóm Cát về phía Bắc Tây Bắc, mà phía Tây là Đồng Đế (tên một cánh đồng nhỏ thuộc đồng Phú Quý) cạnh hữu ngạn sông Trầu (phía Bắc) chính là Nhà thờ chính của tộc Châu - một tộc họ được xem là Tiền hiền làng Phú Quý. Từ Nhà thờ chính ở Xóm Cát (Phú Quý 1) này, họ Châu chia nhau đến khai khẩn, khai cơ các vùng phía Tây Tây Nam đồng Phú Quý như: Xóm 2 (Phú Quý 2) rồi lên phía Tây Tây Nam (Xóm Vĩnh Long, Phú Quý 3).

Nhà thờ chính của tộc Châu này được xây dựng rất lớn. Tôi nhớ khi đã là sinh viên (khoảng 1979 - 1980), về quê nghỉ hè, tôi có đi gặt lúa ở đồng Phú Quý, máy tuốt lúa được đặt ngay dưới bóng mát bên ngõ vào Nhà thờ. Đó là một tòa nhà dài, giàn gỗ, lợp ngói âm dương cổ kính. Cho đến nay đã trải qua rất nhiều lần trùng tu, bóng dáng ngôi NHà thờ xưa không còn nữa. Lần trùng tu mới đây nhất là năm 2005 thật ra là xây nhỏ lại theo lối hiện đại, diện tích xây chỉ gói gọn trong đất gian chính nhà thờ cũ. Ngay dưới chân lư hương đặt trước tấm bình phong ở sân nhà thờ hiện nay vẫn còn lưu giữ tấm bảng làm bằng xi-măng theo hình “cuốn thư” của lần trùng tu trước đó (không rõ năm). Ngay chính giữa bảng, còn rõ dòng chữ  “TỪ ĐƯỜNG” (dòng trên) “TỘC CHÂU” (dòng dưới) được khắc chữ in hoa cũng bằng xi-măng. Anh Trần Quốc Hưng có nhà bên cạnh khu vườn (nguyên là cán bộ xã từ 1988 đến 2010), dẫn tôi sang thăm Nhà thờ. Cổng ngỏ vào vườn cũng khóa bằng lười giang B40. Hai anh em leo rào vào trong thì cửa Nhà thờ cũng khóa không vào được bên trong. Đứng trước sân, quay mặt vào Nhà thờ, anh Hưng (tên thường gọi la anh Út Kế) vừa chỉ tay vừa kể: “Tôi cũng chỉ nghe người xưa kể lại, trước khi tôi sinh ra rất lâu, do gian nhà phía bên phải gian thờ chính, tường bị xuống cấp, nên họ tộc thống nhất bán nhượng lại giàn gỗ gian nhà này để góp phần vào việc xây Chùa Phú Sơn trên đồi Bàu Đá (lúc Chùa mới từ rừng Phú Quý chuyển về). Mở lịch sử Chùa Phú Sơn ra thì đó chính là khoảng những năm đầu thập niên 1930, mà hai tộc Châu và Ngô “Tiền hiền khai khẩn, hậu hiền khai cơ” làng Phú Quý chính là những người đóng góp xây chùa ở rừng Phú Quý (Phú Quý 3), cũng là tộc họ ủng hộ việc chuyển chùa về đồi Bàu Đá (Phú Quý 2) để xây Chùa Phú Sơn.

Rồi sau đó không lâu, giàn gỗ gian nhà bên trái nhà thờ chính cũng được nhượng bán lại để xây Nhà thờ Tiền Nhơn (cũng trên đất của tộc Châu) dưới Xóm Bến như đã kể ở chuyện “Chùa Tiền Nhơn”.

Phía trước tấm bình phong trong khu vườn rộng của khuôn viên Nhà thờ vẫn còn chiếc giếng cổ, rất sâu và nhiều nước. Anh Hưng kể tiếp: Có một lần, tổ chức vét giếng thì phát hiện dưới đáy giếng không phải được quây lòng bằng đá ong như lòng giếng bên trên mà lại là bốn tấm gỗ dày. Đã lâu đời nằm dưới đáy giếng, nhưng lúc phát hiện ra, vẫn không hề bị mục rữa gì, gỗ vẫn còn nguyên vẹn.

Ruộng đất nhiều, kinh tế phát triển, Nhà thờ tộc lại nằm ngay sát bờ sông, nên vào thời Đập Trà Tây chưa đắp kiên cố ngăn dòng Sông Trầu từ dưới sông Trường Giang, vịnh An Hòa, sông An Tân chạy lên, ông Chỉnh lập một cái Bến sông (phía trên bến Sông Trầu cũ ở Xóm Bến) để giao thương, buôn bán, trao đổi với “nậu nguồn” phía thượng lưu Sông Trầu và hạ lưu phía biển, gọi là: “Bến Ông Chỉnh” (gọi theo tên con trưởng là Châu Ngọc Chỉnh). Và có lẽ chính cái bến sông nằm ngay dưới chân Đập Vân Trai này là nguyên nhân để những người làm nghề lưới chài trên sông nước tụ về, rồi hình thành nên cái Xóm Lưới độc đáo ngay rìa Bắc của cánh đồng Phú Quý phì nhiêu chỉ toàn dân nông nghiệp (và tôi sẽ nhắc lại chuyện này trong chuyện kể về Xóm Lưới ở trường đoạn sau).

Bến Ông Chỉnh khi ngăn Đập Trà Tây đã từ lâu không còn nữa. Ngôi Nhà thờ xưa giờ không còn người ở, khu đất bên phải Nhà thờ được trồng keo, khu vườn chỉ còn những bụi chuối bên giếng cổ, còn thì cỏ mọc khá hoang vu. Anh hai Chỉnh thì cũng đã làm nhà ở riêng, chỉ về thắp hương những ngày Mồng Một, Rằm và các ngày giỗ lớn của họ. Họ hàng thì chỉ tập trung vào dịp tế, lễ lớn hàng năm của toàn tộc họ.

Có một điều đặc biệt là hiện nay vẫn còn di tích một bờ đá ong kè rất kiên cố từ cuối đồi cát phía Nam nhà thờ ra tận bờ sông Trầu (chỗ bến cũ). Vì thế, vào mùa lũ lụt, bao nhiêu nước tràn qua đồng Phú Quý đều bị gò cát và bức tường đá ong này chặn lại đổ ra Sông Trầu, không thể xói lở vào vườn Nhà thờ cũng như khu đất ở của con cháu tộc Châu. Đá ong dựng thành bờ tường được khai thác từ Gò Kho ngay bên kia sông thuộc xã Kỳ Khương (Tam Hiệp) như một thành lũy kéo dài từ rìa góc Tây Bắc xóm Cát ra đến bờ Nam sông Trầu, bảo vệ, che chở cho dân Xóm và cánh Đồng Hóc phía Đông Bắc tồn tại mãi đến bây giờ…

Ở Xóm Cát có một câu chuyện xảy ra vào khoảng những năm đầu thập niên 1970 mà người làng còn nhớ mãi đến nay. Một câu chuyện diễn ra ở nhà bà Hoa nằm ở triền phía Tây Bắc đồi cát, ngay phía trong Nhà thờ tộc Châu. Đó là một ca sinh ba rất hiếm gặp thời đó nên ai cũng biết. Rất tiếc, vì điều kiện y tế thời đó quá hạn chế, nên ba đứa con không thể sống cùng cha mẹ. Vì vậy, tôi xin không kể lại câu chuyện này. Chỉ nhắc để về sau còn nhớ!

Có thể là hình ảnh về cây, đường và cỏ

Con đường từ đầu Xóm Cây Gối đi ra Xóm Cát

 

XÓM CÂY GỐI

Phía Nam Xóm Cát là một xóm nhỏ nằm khá độc lập vì trước đây, bốn bên đều là đồng ruộng. Phía Nam là Đồng Cây Gối, nên xóm có tên: Xóm Cây Gối (Cái cây Gối ấy hiện nay không còn). Phía Đông là Đồng Vỡ, phía Đông Bắc là Đồng Năng, phía Tây và Bắc là Đồng Phú Quý. Trước đây, từ Xóm Chợ lên, từ Xóm Cát qua, từ Xóm Cây Nổ, Gò Đu ra và từ Xóm Nam Mú xuống Xóm Cây Gối đều chỉ là con đường bờ ruộng rất nhỏ. Hiện nay, sau khi Chợ xã Tam Mỹ Đông được dời lên phía Tây của Xóm và khu dân cư Đồng Vỡ mọc lên, Xóm Cây Gối cũng không còn cô độc như xưa vì đường giao thông đã được mở rộng và phần nhiều đã bê tông hóa, nối kết liền kề qua Xóm Quy Khu (Phú Quý 2) và Xóm Nam Mú (Phú Quý 3). Ngay phía Đông của Xóm có một con đường nhỏ chạy thẳng vào phía Nam (nằm giữa đồng Cây Gối trên và Cây Gối dưới). Trước 1975, đây cũng là tuyến đường để trẻ em Xóm Cát, Xóm Cây gối đến học ở Trường Trung học Tỉnh hạt Kỳ Sanh. Con đường đất ấy, nay vẫn còn, cuối con đường gần đến trường (Nay là Trường Mẫu giáo Hướng Dương), trước tháng 7/2026, xã Tam Mỹ Đông xây một Đài Tưởng niệm Anh hùng Liệt sĩ với búp sen hồng cách điệu hình ngọn đuốc vươn cao giữa những vườn cây.

Con đường từ đầu Xóm Cây Gối đi vào Trường Mẫu giáo Hướng Dương (Xóm Quy Khu), cuối ảnh chính là ngọn đuốc Tượng đài Tưởng niệm 

KỲ TIẾP THEO: XÓM ĐỒNG VỠ



Tin tức khác

· CHÙM THƠ NGUYỄN HẢI YẾN - CHIẾC GHẾ AI NGỒI LÀ ĐẢM BẢO Ý ĐẸP LỜI HAY
· CHÙM THƠ NGUYỄN LẠC ĐẠO - GIỤC TRĂNG LÊN CHO KỊP TRƯỚC TRĂNG TÀ
· CHÙM THƠ 5 TÁC GIẢ Ở HÀ NAM
· CHÙM THƠ NGUYỄN NGỌC HƯNG - ẤM HƠI BẰNG HỮU GIÓ MƯA HÀNG
· Ở THÁI BÌNH CÓ MỘT NƠI MANG TÊN 'BẾN KHÔNG CHỒNG' BÊN DÒNG SÔNG TRONG VẮT
· CHÙM THƠ NGUYỄN MINH KHIÊM - THUYỀN BAO NHIÊU SÓNG MÀ KHÔNG THẤY TÌNH
· THƠ TRẦN NGỌC TUẤN - TÔI NGỒI VẼ NÚI LẠNH MƯỜI NGÓN TAY
· CHUYỆN LÀNG CHUYỆN XÓM: KỲ 16. XÓM ĐẠO - Hồi ức MAI BÁ ẤN
· CHÙM THƠ PHẠM PHƯƠNG LAN - NHẸ NHƯ NGỌN GIÓ THINH KHÔNG GIỮA TRỜI
· CHÙM THƠ 1-2-3 CỦA TRẦN THỊ THÙY VI - HẠT NẮNG SÀI GÒN CHIA LÀM HAI NỬA
· CHÙM THƠ NGUYỄN NGỌC HƯNG - MẤY TRĂM NĂM VẪN NHÌN NHAU RẤT TÌNH
· CHÙM THƠ LƯƠNG CẨM QUYÊN - LÁ VÀNG KÍN THỀM NÔNG NỔI
· CHUYỆN LÀNG CHUYỆN XÓM: KỲ 14. XÓM 2 - Hồi ức MAI BÁ ẤN
· CHUYỆN LÀNG CHUYỆN XÓM: KỲ 13. XÓM QUY KHU - Hồi ức MAI BÁ ẤN
· CHÙM THƠ VIẾT CHO THIẾU NHI CỦA HÀ DĨ
· CHUYỆN LÀNG CHUYỆN XÓM: KỲ 12. XÓM CÂY NỔ VÀ XÓM GÒ ĐU - Hồi ức MAI BÁ ẤN
· CHÙM TỨ TUYỆT CỦA ĐÀO ĐỨC TUẤN - GIÓ ĐẦU NGÀY THỔI MÃI THÀNH ĐAU
· CHUYỆN LÀNG CHUYỆN XÓM KỲ 11. VƯỜN TRONG - XÓM MỚI - Hồi ức MAI BÁ ẤN
· CHÙM THƠ CỦA MAI GIA HUY Ở ĐỒNG THÁP
· CHÙM THƠ NGUYỄN TẤN HẢI - ĐÊM CONG MÌNH TRĂNG NÕN RUN RUN

Tin tức mới
♦ CHÙM THƠ NGUYỄN HẢI YẾN - CHIẾC GHẾ AI NGỒI LÀ ĐẢM BẢO Ý ĐẸP LỜI HAY (09/11/2026)
♦ HỮU LOAN - ĐÈO CẢ - Tiểu luận ĐẶNG TIẾN (09/11/2026)
♦ BẢN ĐỒ XƯA NHẤT VỀ CHỦ QUYỀN HOÀNG SA CỦA VIỆT NAM THẾ KÝ XVI (09/11/2026)
♦ NHÀ LÝ SỬ DỤNG VOI CHIẾN TRONG CHIẾN TRANH VỚI CHIÊM THÀNH NHƯ THẾ NÀO? (09/11/2026)
♦ CHÙM THƠ NGUYỄN LẠC ĐẠO - GIỤC TRĂNG LÊN CHO KỊP TRƯỚC TRĂNG TÀ (07/11/2026)
Bạn đọc
Quảng cáo
 

Bích Khê tên thật là Lê Quang Lương

Sinh ngày 24.3.1916 (tức ngày 21.2. năm Bính Thìn)

Tại quê ngoại ở xã Phước Lộc, nay là xã Tịnh Sơn, huyện Sơn Tịnh.

Ông lớn lên và sống chủ yếu tại quê nội ở thị trấn Thu Xà, thuộc xã Nghĩa Hòa, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi. Đó là một thị trấn cổ, có nhiều Hoa kiều đến sinh cơ lập nghiệp. Nhờ giao thông thuận tiện, có sông lớn, gần cửa biển, nên Thu Xà đã từng có thời kỳ rất sầm uất, buôn bán thịnh vượng, nhưng đã dần sa sút từ khi chiến tranh thế giới lần thứ hai nổ ra.

Tong truy cap Tổng truy cập: 2413802
Trong thang Trong tháng: 234706
Trong tuan Trong tuần: 81
Trong ngay Trong ngày: 157559
Truc tuyen Trực tuyến: 21

...

...

Designed by VietNetNam