BÍ ẨN VỎ LÚA HUYỀN THOẠI THỜI THƯỢNG CỔ Ở AN GIANG

TỪ: Vanvn – Cập nhật ngày: 10 Tháng 7, 2025 lúc 06:53

Độc lạ vỏ hạt lúa bằng trái dừa khô

Có dịp về Ba Chúc (xã Ba Chúc, tỉnh An Giang mới), tôi được người bạn là “thổ địa” đưa đi viếng Tam Bửu tự (chùa Tam Bửu).

Ngôi chùa nằm dưới chân núi Tượng, Hán tự là Liên Hoa sơn – một trong 7 ngọn núi trong dãy Thất Sơn. Chùa cổ do chính ngài Ngô Lợi (1831-1890), sĩ phu yêu nước, người khai sáng đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa (nay là Phật giáo Tứ Ân Hiếu Nghĩa), xây dựng lần đầu vào năm 1882. Đây được xem là một trong những ngôi chùa chính của đạo.

Tam Bửu tự, nằm dưới chân núi Tượng – một trong những điểm đến của cụm di tích nổi tiếng ở vùng Ba Chúc, An Giang. Ảnh: Thanh Mai

Nơi đây lưu giữ nhiều hiện vật liên quan đến ngài Ngô Lợi, người được tín đồ bổn đạo gọi là Đức Bổn sư. Mỗi hiện vật nơi đây ẩn chứa trong lòng một câu chuyện cuốn hút bởi sự đan xen giữa huyền thoại và hiện thực, đặc biệt đầy triết lý nhân sinh. Đặc biệt, bên trong lồng kính trưng bày hiện vật nằm sát vách của ngôi chính điện, được khóa cẩn thận, chúng tôi thấy có vỏ lúa rất độc lạ. Độc lạ trước hết là hình dáng, kích cỡ.

Vỏ lúa thời thượng cổ, thu hút nhiều du khách khi đến tham quan Tam Bửu tự. Ảnh: Thanh Mai

Nhìn từ bên ngoài, vỏ hạt lúa có hình bầu dục, to như quả dừa với chiều dài khoảng hơn 3 tấc, chiều rộng gần 2 tấc. Lớp vỏ dầy non một centimet bao quanh bên ngoài, bên trong hoàn toàn rỗng. Đặc biệt là chất liệu có màu đen với những đường gân chạy ngang dọc giống như vỏ quả dừa khô lâu ngày. Đặc biệt hơn là niên đại của hiện vật…

Theo hàng chữ chú thích được đánh máy cẩn thận, dán ngay ghi chú bên trên, thì đây là vỏ hạt lúa thời thượng cổ. Có lẽ do có dòng chữ này nên chiếc tủ được rất nhiều du khách khi người viếng chùa, đều dành thời gian để ngắm nhìn…

Thật – hư, hư – thật

Thoạt đầu tôi có chút băn khoăn nên cất công tìm lời giải: Ai, ở đâu, bao giờ… Nhưng nhiều bậc lão làng ở đây cũng cho biết, từ khi sinh ra đã biết có sự hiện diện của vỏ lúa này. Nhưng nguồn gốc và ai là người mang đến, không ai rõ.

Theo một số tài liệu nghiên cứu văn hóa dân gian, hình ảnh vỏ hạt lúa khổng lồ này không chỉ là hiện tượng riêng lẻ ở Tam Bửu tự, mà còn có mặt tại nhiều cơ sở tôn giáo lâu đời ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Tín đồ Phật giáo Tứ Ân Hiếu Nghĩa bên chiếc tủ đựng hiện vật tại chính điện Tam Bửu tự, trong đó có vỏ hạt lúa thời thượng cổ. Ảnh: Thanh Mai

Tuy nhiên, theo thời gian, một số nơi không còn lưu giữ hiện vật, và hậu nhân chỉ còn biết qua lời kể của người đi trước. Có thể đây là câu chuyện “hư” mà nếu gỡ đi lớp vỏ huyền bí, chúng ta sẽ chiêm nghiệm ra nhiều thông điệp “thật” mà tiền nhân truyền đạt cho hậu thế. Điều này đã được các tác giả dân gian đúc kết tại Truyện cổ tích về “Hạt lúa thần”.

Du khách thích thú ngắm nhìn vỏ hạt lúa thời thượng cổ khi viếng Tam Bửu tự. Ảnh: Thanh Mai

Theo tích xưa, Thần Lúa ban những hạt lúa rất to đến trần gian nuôi sống loài người. Khi chín, hạt thóc tự lăn đến nhà và tự biến thành cơm. Một lần, có gia đình nọ vì chưa kịp quét dọn sân nên hạt lăn đến cổng thì không chịu vào. Thấy vậy, người trong nhà giận, ném chổi… Từ đó lúa nhất định không tự lăn về, người trần gian phải xuống tận ruộng để thu hoạch và tự chở về nhà.

Có thể thông qua hiện vật hạt lúa, tiền nhân nhắn gởi thông điệp để hậu nhân hoàn thiện việc học phật – tu thân: Bên cạnh bài học về sự hòa hợp với thiên nhiên, còn là sự cảnh tỉnh con người về lòng tôn trọn và biết ơn giá trị lao động.

Ngoài vỏ lúa cổ, du khách đến Tam Bửu tự có thể khám phá nét kiến trúc cổ kính, truyền thống hành đạo của Phật giáo Tứ Ân Hiếu Nghĩa với tư tưởng “Tứ đại trọng ân”. Chùa có trên 30 bàn thờ trải dài từ gian chính điện đến khu vực cột phướn phía ngoài.

Chùa còn là nơi tôn thờ Long Đình – một cổ vật quý do Bổn Sư Ngô Lợi thiết kế và chế tác từ gỗ cây Cam Đàn tại Thất Sơn hơn 115 năm trước. Ngoài Long Đình, chùa hiện còn lưu giữ và trưng bày một số cổ vật có niên đại từ thế kỷ XIX.

Ngày 10.7.1980, Chùa Tam Bửu được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia. Chùa nằm trong quần thể di tích lịch sử quốc gia gồm Chùa Tam Bửu – Chùa Phi Lai – Nhà mồ Ba Chúc.

THANH MAI

Báo Lao Động