Trong sáng tạo nghệ thuật, các biểu tượng, biểu trưng được xem là hồn cốt của tác phẩm. Người nghệ sĩ dùng biểu trưng, biểu tượng để diễn tả và phô bày cảm xúc của mình. Và những biểu trưng, biểu tượng ấy luôn để lại trong tâm thức người đọc những ấn tượng đậm nét. Đọc thơ Bích Khê, chúng ta sẽ bắt gặp một hệ thống biểu trưng, biểu tượng thú vị và nhiều ám ảnh từ ngọn “bút thần” của ông.
Tôi đã đứng như “thiền” trước ngôi mộ đầy vẻ siêu thoát ấy và mạo muội “múa rìu qua mắt thơ” cảm tác mấy dòng thơ. Sau đó tôi đã đọc cho cụ Lãm và nhà thơ Trần Nhương nghe.
Cho đến cuối năm 1988, Khi Sở Văn hóa – Thông tin Nghĩa Bình phát hành rộng rãi tập thơ Bích Khê (gồm mấy dòng thơ cũ, Tinh huyết, Tinh hoa, và phần phụ lục - với lời giới thiệu kỹ lưỡng và trân trọng của nhà thơ Chế Lan Viên), thì di sản thơ ca của người con miền núi Ấn sông Trà này mới có dịp đến với bạn đọc tương đối đầy đủ. Nói “tương đối”, bởi vì một số không ít thơ Bích Khê đã bị thất lạc bởi nhiều lý do, mà đến nay thật khó lòng tìm lại.
Năm 2016 vừa tròn 100 năm ngày sinh (24-3), và 70 năm ngày mất (17-1) của thi sĩ Bích Khê. Vào năm 1939, Hàn Mặc Tử từng “sánh văn thơ Bích khê như một đóa hoa thần dị”. Nhiều nhà nghiên cứu văn học hôm nay nhận định: “Bích Khê đã xuất hiện trên thi đàn Việt Nam như nhà cách tân đi xa hơn cả so với đương thời
Cùng đi tới mục đích diễn tả “mây mưa” trong quan hệ tình ái, Bích Khê làm động tác cắt dán. Còn Hàn mặc Tử lại làm động tác tưởng tượng: Bóng nguyệt leo song rờ rẫm gối. Nguyễn Gia Thiều lại dùng biện pháp ẩn dụ: Bóng gương lồng bóng đồ mi chập chờn. Như vậy cường độ cảm xúc trong “việc” ấy của mỗi thi nhân có phần khác nhau.
Tháng chạp tôi về thăm Thu Xà, một buổi chiều đông tôi thẫn thờ bên bờ sông Vực Hồng, nơi bến sông tiễn người đi và đón người mới đến, dòng nước xuôi về cửa Lở hoặc rẽ trái chảy ra cửa Đại. Bên kia sông là xóm Hà Khê ở giữa lưu vực sông Vệ, một ốc đảo tràn ngập phù sa nhưng ít bóng người.
Hôm nay các cụ lắng nghe một câu chuyện văn chương giữa sư cụ trụ trì và một nhà giáo về hưu. Đó là chuyện nhà thơ Bích Khê từ giã cuộc đời vào ngày rằm tháng chạp năm Ất Dậu tức ngày 17 tháng 1 năm 1946
Sinh ngày 24.3.1916 (tức ngày 21.2. năm Bính Thìn)
Tại quê ngoại ở xã Phước Lộc, nay là xã Tịnh Sơn, huyện Sơn Tịnh.
Ông lớn lên và sống chủ yếu tại quê nội ở thị trấn Thu Xà, thuộc xã Nghĩa Hòa, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi. Đó là một thị trấn cổ, có nhiều Hoa kiều đến sinh cơ lập nghiệp. Nhờ giao thông thuận tiện, có sông lớn, gần cửa biển, nên Thu Xà đã từng có thời kỳ rất sầm uất, buôn bán thịnh vượng, nhưng đã dần sa sút từ khi chiến tranh thế giới lần thứ hai nổ ra.
