BÍCH KHÊ QUA NHÌN NHẬN CỦA ĐINH HÙNG

                                                                  Cố thi sĩ  Đinh Hùng

Tiếng thơ Bích Khê rạo rực những cảm giác ân tình nồng cháy  Từng dòng chữ mê cuồng níu kéo từng dòng chữ. Từng điệp âm vờI gọi từng điệp âm. Mỗi tiết nhịp nghe nóng ran từng hơi thở.  Mỗi vọng thanh tưởng kèm theo cả một cơn gió rùng mình. Và những đảo ngữ,  những chuyển cung, cả những chỗ ngừng,  chỗ nghỉ cũng làm nên hồi hộp , bất ngờ . Và từ điệu nhiều lúc rạt rào thác lũ, sôi nổi cuồng lưu , cũng có lúc thao thức quằn quại, da diết như một thân thể đang bừng bừng cơn sốt bạo hành. Vì lời thơ Bích Khê,  từng dòng, từng chữ, bất cứ lúc nào cũng tỏa lên sinh khí ngùn ngụt, tưởng chừng có thể mọc lên da thịt thực sự .

Đó là Thơ – Tinh Huyết
                                                                                           Đó cũng là Thơ – Tinh Hoa ,

Trong hai tập thơ, một xuất bản rồi, và một trở thành di cảo ( chưa xuất bản ),  tiếng thơ ân tình của Bích Khê quả thực đều kết tinh bằng máu, tủy não, cân rút từ tim, từ óc, từ hồn,  bằng tất cả sinh khí chảy lưu trong xương, trong thịt, trong mỗi tế bào, và nghĩa là bằng tất cả tinh túy, anh hoa của đời sống một con người,  từ thể xác đến tâm linh. Cái kết tinh ảo diệu mà đau xót đến tuyệt vời đó, phối hợp với cả tâm lẫn vật,  cả mộng lẫn thực, cả trừu tượng lẫn cụ thể, từ cái vô cùng nhỏ đến cái vô cùng lớn, từ cái tột đỉnh thanh cao đến cái vô cùng đục vẩn, từ địa ngục đến thiên đường, cả thần linh lẩn ác quỉ… Vậy thì những trang giai nhân từng dạo qua đờI sống Bích Khê, Những Người –Yêu - Của – Thi – Sĩ, hay là những Người - Được - Thi – Sĩ – Yêu,  những Song Châu, Thanh Thủy, Ngọc Kiều … chỉ còn là chất liệu  * Chất liệu, vật liệuhay thi liệu cũng thế.  Sự thành hình một hồn thơ tượng trưng như Trường hợp Bích Khê là một công trình tự tu, tự tạo gian khổ lâu dài, có thể gọi đó là một cuộc luyện kim ( alchimie ), một hiện tượng không phải dễ dàng phân tích hay theo dõi.  Chẳng rõ Bích Khê có trải qua “ một cuộc xáo trộn mênh mông trường kỳ và đạt lý tất cả mọi giác quan “ như kiểu nhà thơ thấu thị Rimbaud ( un long , immense et raisonnédérè - glement de tous les sens ), nhưng tạo được những đóa hoa lạ như Tinh Huyết và Tinh Hoa, chắc chắn Bích Khê đã phải sống những giây phút mặc khải tuyệt vời – phút giây xuất thần, phút giây vĩnh cửu - với những cảm giác khoái lạc hay đau đớn ? Ảnh tưởng lệ kiều hay quái đản ? Khung cảnh sóng gió hay bình yên ? Đó là niềm bí mật chỉ riêng nhà thơ hiểu thấu , mà có khi đến chính nhà thơ cũng không thấu hội được hết ý nghĩa những đường nét, sắc màu chập chờn, hỗn độn hiện ra trong cơn tột hứng .

Mộng ?
***** Thiên tài ?
***** ***** ***** Trên hỗn độn khỏa thân
Đẹp tỉ mỉ , hơi rung động truyền thần
Ròng âm nhạc của lòng trai ấp mái …
                                     Duy Tân

Thi sĩ chỉ biết đó là một Hòa điệu, một Tổng hợp giữa vô vàn chất liệu tinh túy, và cái Đẹp hay Mộng Ảo,  Thiên Tài, Đau Thương, Tình Ái … không phải chỉ có một hình thái, mà sẵn mang thiên hình vạn trạng .

Trích “ Ngày đó có em “
Giao điểm xuất bản . 1967