BÙI KIM ANH DỊU DÀNG VÀ CAM CHỊU

Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn kể về tình bạn với nhà thơ Bùi Kim Anh: “Bây giờ, đã hơn 30 năm quen biết, chị vẫn tin cậy kể cho tôi nghe mọi điều, những điều chua xót, cay đắng mà chị đã từng nếm trải. Tôi đôi khi nghe mà thương chị trào nước mắt. Có lần, tôi đã cùng chị vào trại giam thăm người thân của chị, mặc dù chị cho biết là nhiều người thân của gia đình chị đã không một lần thăm hỏi hoặc động viên. Rồi con ốm bệnh hiểm nghèo…Vậy mà chị rất chu đáo với bạn bè. Nghe tin ai yếu mệt hoặc có bố mẹ già cả, ốm đau là thế nào chị cũng rủ tôi đến thăm ngay. Bùi Kim Anh kém tuổi tôi, nhưng chị nhất định không…nhuộm tóc như phần lớn người cao tuổi hiện nay, vì chị bảo, một là quá bận, hai là…cũng chả thiết làm đẹp nữa!”



PHAN THỊ THANH NHÀN

Bùi Kim Anh và tôi biết nhau từ những năm 80 của thế kỷ trước. Lúc đó tôi phụ trách phần văn nghệ của báo Hà Nội Mới, còn chị là giáo viên trường cấp 3 Bạch Mai. Tôi không nhớ nữa, nhưng sau này, khi đã thân vì cùng là hội viên Hội nhà văn rồi cùng công tác trong Ban Nhà văn nữ, chị thường nhắc lại kỷ niệm đẹp từ khi chưa gặp nhau, rằng tôi là người đầu tiên đăng thơ chị trên báo . Có lẽ vì thế chăng, chị có vẻ tin cậy và quí mến tôi, vì chị bảo, đôi khi,có báo chỉ chịu đăng thơ cho người đã quen biết, ít có biên tập viên nào cứ đọc, thấy hay là đăng ngay mà không cần gặp, như tôi(!).

Bây giờ, đã hơn 30 năm quen biết, chị vẫn tin cậy kể cho tôi nghe mọi điều, những điều chua xót, cay đắng mà chị đã từng nếm trải. Tôi đôi khi nghe mà thương chị trào nước mắt. Có lần, tôi đã cùng chị vào trại giam thăm người thân của chị, mặc dù chị cho biết là nhiều người thân của gia đình chị đã không một lần thăm hỏi hoặc động viên. Rồi con ốm bệnh hiểm nghèo…Vậy mà chị rất chu đáo với bạn bè. Nghe tin ai yếu mệt hoặc có bố mẹ già cả, ốm đau là thế nào chị cũng rủ tôi đến thăm ngay. Bùi Kim Anh kém tuổi tôi, nhưng chị nhất định không…nhuộm tóc như phần lớn người cao tuổi hiện nay, vì chị bảo, một là quá bận, hai là…cũng chả thiết làm đẹp nữa!

Nhưng thơ chị thì khi nào đọc, tôi cũng nhận ra những nỗi niềm sâu lắng thiết tha, rất thương bản thân mình cũng như vô cùng chia sẻ với bao phận người còn vất vả. Bài thơ “Chợ người” của chị, khi tôi đang làm báo Người Hà Nội, đã được trao giải cuộc thi thơ của báo chính vì tính nhân văn của bài thơ:
Là chợ mà chỉ có người
Phơi phong từng đám giữa trời bơ vơ
Con đường hai vệt nắng mưa
Cái cơn trái gió có chừa mặt ai
Đời như sợi chỉ dễ phai
Nay còn chưa chắc thì mai mong gì
Vật vạ tê cả bước đi
Cát lầm bụi cát còn gì để đau
Chợ người chẳng bán người đâu
Dãi dầu bán cái dãi dầu mà thôi.
Chắc chắn là khi viết những dòng này, chị đã rất từng trải để có thể cảm thông và chia sẻ với những phận người hẩm hiu. Bài thơ khiến chúng ta nao lòng, còn những người được chị xót thương thì có khi lại chắng bao giờ có đủ tiền và thời gian để mua báo đọc…

Bùi Kim Anh là môt người đàn bà cam chịu, vị tha. Chị viết:
Bao người đàn bà qua cuộc đời anh
Em nào có biết
Em yêu anh…
“Em yêu anh” và em chỉ tự trách giận mình:
-Em là người vợ chẳng ra gì
Cứ giận dỗi và suốt đời nghi ngại...
Cái người vợ guộc gầy hay rắc rối
Đòi hỏi suốt đời tình yêu.
Và chị tự nhận ra số phận hẩm hiu, không phải chỉ của những người ngồi chờ việc trên đường, mà còn của chính mình, với sự cam chịu xót xa:
Nửa câu thơ để bên thềm
Nửa đời yêu để tình duyên nhạt nhèo
Rồi chị  khẳng định một cách chua chát:
Em không thể vứt đi nỗi buồn của mình
Bởi anh đã gieo và ngày ngày vun xới
Em không thể xé nỗi buồn vứt vào đêm tối.
Nó đã lớn lên trong em như một bào thai!

Thơ Bùi KimAnh là nỗi niềm của một người bị nhiều điều phụ bạc mà không oán hận, chỉ tự trách mình. Đó chính là tâm hồn thật là trong trẻo, thật là cao đẹp và bao dung. Cũng có thể đó chỉ là những phút “giận dỗi và nghi ngại’’ của một tâm hồn yếu đuối, thiếu tự tin. Nhưng tôi nghĩ, trước tình yêu thiết tha đến thế của một người vợ tận tụy và đầy lo toan, nhất định, dù gì đi nữa, cuối cùng chị cũng sẽ được đón nhận hạnh phúc của mình.

Ngoài đời, Bùi Kim Anh luôn là một bạn gái tin cây, có thể chia sẻ mọi điều mà không cần e ngại. Kim Anh và tôi đã như hai chị em gái rất thân thương. Khi đến thăm căn nhà cấp 4 của tôi ở quê với mảnh vườn xinh có hoa, có cây, với chiếc cổng nhỏ phủ đầy tigôn, cùng ăn ngô cuối mùa gầy guộc rồi cùng ra bờ sông Hồng dạo chơi, chị đã viết ngay bài thơ “Chiều vương ngang thềm” tặng tôi:
Phố lui vào một mảnh vườn
Em về với chị chiều vương ngang thềm
Bãi ngô non vạt cỏ mềm
Triền sông vắng để con thuyền buông neo
Phố lui vào mảnh vườn nghèo
Chia nhau từng bắp ngô teo tóp mùa
Mình như hai đứa ngây thơ
Thả đôi chân chạy dọc bờ nước trong
Cổng hoa tím cả hư không
Nắng xuân chờ chút gió đông cuối chiều
Mảnh vườn nhỏ đến chắt chiu
Rằm em theo chị thắp điều ước mong.

Dạo đó,có lẽ là năm 2003. Sau này, khi tôi va vấp nhiều hơn, đã viết môt bài thơ buồn đọc Bùi Kim Anh nghe trước khi gửi đăng báo, trong đó có câu “Tôi bây giờ chỉ bạn với ma thôi”, chị cũng xúc động làm thơ chia sẻ:
Ta sợ mình hóa ra ma
Nên đành núp náu trong nhà vậy thôi
Kiếp này đau cũng đau rồi
Còn trang giấy trắng vận đời vào thơ.

Như vậy, tôi hiểu, chị đã nhận chị là bạn của tôi  và dọa là sẽ không đến thăm, nếu tôi chua chát đến vậy. Xa xót để làm gì, khi mà chúng tôi còn có thơ…Mà như tôi nói ở trên, đó chỉ là nhũng phút giận dỗi cuộc đời thoáng qua của tâm hồn đa cảm thôi, chứ lúc nào chúng tôi cũng vui tươi và yêu thắm thiết cuộc sống của mình.

Tuy nhiên, không phải chúng tôi chẳng có lúc nào giận nhau. Nhưng rồi mọi chuyện qua đi, có lúc Bùi Kim Anh quá buồn khổ, lại tìm đến tôi và tôi lại cùng chia sẻ với chị mọi vui buồn. Gần đây chị nói với tôi:
- Em biết là chị đối với em lúc nào cũng như lúc nào, không chấp nhặt và không thay đổi. Em mong là em cũng sẽ đối với chị được như vậy.
Và chúng tôi vẫn cứ cảm thông, thân thiết…
                                                                            Tháng 2-2010

Nguồn: Lethieunhon