CHE, HEMINGWAY VÀ VARADERO

Che sống mãi

Hình ảnh Che Guevara có mặt hầu như khắp nơi ở Cuba. Trên quảng trường Cách mạng lớn nhất ở  thủ đô La Habana, có thể dễ dàng nhận ra bức ảnh  -Che với gương mặt góc cạnh, hàm râu mạnh mẽ, cùng chiếc nón bê-rê quen thuộc, được đặt ở vị trí trung tâm, đối xứng với đài tưởng niệm José Martí bên kia quảng trường.

Che như một biểu tượng về người anh hùng lãng mạn không thể tách rời của đất nước Cuba nói riêng và các nước Mỹ La-tinh nói chung. Gần 43 năm kể từ ngày Che bị sát hại ở Bolivia, nhưng những gì ông làm cho cách mạng Cuba và hơn thế nữa vẫn in đậm trong lòng người dân ở đảo quốc này, nếu không nói là còn hơn ở ngay chính quê hương ông là Argentina.

Một người bạn Cuba làm ở Nhà xuất bản Tháng Tư cho biết, mỗi năm chỉ riêng bưu thiếp và lịch có in hình của Che cũng lên đến vài trăm nghìn bản. Không một du khách nào đến Cuba mà không mua vài tấm bưu thiếp có in hình Che. Còn áo thun có in hình hoặc chữ ký của ông thì hầu như có mặt khắp các quầy lưu niệm. Câu nói bất tử của Che “Tổ quốc hay là chết” được viết trên những tấm pa-nô ở nhiều nơi tại thủ đô La Habana. Đến Cuba tôi mới thật sự hiểu vì sao nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam đã thần tượng Che.

Nhà văn Ngô Thị Kim Cúc đến bây giờ vẫn còn trân trọng từng tấm hình của Che mà chị sưu tầm được. Còn anh Nguyễn Văn Phước - Giám đốc Công ty First News đã lặn lội sang tận Cuba tìm tư liệu về ông để làm sách. Có lẽ trái tim nhiệt huyết của một trí thức đầy chất Mỹ La-tinh dám dấn thân vì lý tưởng, chất lãng mạn của người đàn ông với nét phong trần cùng bộ óc của nhà lãnh đạo đã tạo ra Che Guevara vừa thực mà cũng có cái gì đó mang tính huyền thoại, đã làm cho mọi người yêu quý và kính trọng ông.

Mai Phương - một sinh viên Việt Nam đang học khoa Báo chí trường Đại học Tổng hợp La Habana còn cho tôi biết, những người có liên quan đến cái chết của Che, sau này đều chết bất đắc kỳ tử như một sự trừng phạt lạ kỳ. Tổng thống Bolivia Barrientos, người ký sắc lệnh xử bắn Che vào ngày 9.10.1967 thì đúng một năm rưỡi sau bị tử nạn trong một vụ rớt máy bay. Hay một người mà Che đã từng tin cậy là Onoroto Rokhas cũng phải chết thê thảm bởi một người không rõ mặt giữa đường phố thủ đô Bolivia. Onoroto Rokhas đã chỉ điểm nơi Che hành quân cho quân đội Bolivia để nhận ba ngàn đô la Mỹ, dẫn đến việc Che bị bắt và bị hành quyết cùng 2 đồng đội khi thực hiện sứ mệnh cách mạng ở Bolivia. Huyền thoại hay chính con người của Che đã làm nên sự bất tử?

Với tôi rất thấm thía những dòng thư mà Che đã gửi cho Chủ tịch Fidel Castro khi ông quyết định rời khỏi Cuba (dù lúc đó ông được xem là một trong những nhà lãnh đạo của Cuba, đại diện cho Cuba trên các diễn đàn quốc tế): “Tôi để lại nơi đây những hy vọng tinh khôi nhất trong tư cách của một người tạo dựng nên, để lại nơi đây những gì thân yêu nhất mà tôi đã có. Và tôi phải rời một dân tộc đã xem tôi như một đứa con...”. 

“Gặp” Ernest Hemingway ở Floridita

Nếu như con người và tính cách của Che như những giọt rượu rum Bacardi nồng cháy, thì có một con người khác cũng thật lạ kỳ, như  hương vị của ly cocktail Daiquiry của xứ sở này, đó là “ông già” nhà văn từng đoạt giải Nobel Văn chương năm 1954: Ernest Hemingway.

Là người Mỹ, nhưng Hemingway dành cho đất nước Cuba một tình cảm thật đặc biệt. Ông đã chọn Cuba là nhà của ông suốt gần 20 năm. Tác phẩm Ông già và biển cả cũng lấy cảm hứng từ ngôi nhà của ông ở Finca Vigia, cách  trung tâm La Habana 15 km về phía đông.

Ai đến Cuba cũng mong muốn đến được những nơi mà tác giả của Chuông nguyện hồn ai, Giã từ vũ khí đã từng thả hồn theo những trang viết hoặc ngồi nhâm nhi những ly cocktail Daiquiry, Bodeguitar với hương vị thật ngọt ngào và nồng say. Và tôi có may mắn đã đến quán bar Floridita ở trong khu phố cổ La Habana, nơi mà những buổi tối Hemingway thường ngồi uống rượu và  nghe những bản nhạc La-tinh đầy sôi động.

Hôm tôi đến là tối thứ hai, nhưng thật sự không ngờ có quá đông du khách. Ai cũng háo hức chụp hình “cùng” Hemingway. Ông vẫn “ngồi” đó, một tay để lên quầy bar, một tay để lên đùi phải rất “điệu nghệ” như bất cứ người nào vào các quầy bar trên thế giới, duy nhất chỉ  ánh mắt và nụ cười mà có lẽ chỉ tâm hồn lớn như Hemingway mới có được. Tôi không kịp hỏi người hướng dẫn là nhà điêu khắc nào quá tài tình trong việc khắc họa ánh mắt và nụ cười giản dị mà sâu lắng, nhưng cũng đủ xúc động khi nhìn vào đôi mắt ấy. Sự nhân ái bao giờ cũng làm cho người ta dễ rung động dù trong ngữ cảnh nào! Trong quán còn có rất nhiều hình ảnh về Hemingway chụp cùng Chủ tịch Fidel Castro - một người bạn lớn của nhà văn.

Và Varadero

Khi chưa đến với đảo quốc xinh đẹp này, tôi cũng như nhiều người khác cứ nghĩ  Cuba đang bị cấm vận thì làm gì có du lịch và những hoạt động văn hóa. Tôi đã lầm. Mặc dù  người Cuba đang phải rất khó khăn trong cuộc sống, dù đường phố của thủ đô La Habana đang xuống cấp, những ngôi nhà cao tầng vắng lặng thì du khách khắp nơi - đặc biệt là du khách từ châu Âu, Canada vẫn  đến với Cuba mỗi ngày. Tại sân bay quốc tế  José Martí hằng ngày có nhiều chuyến bay từ Paris, Toronto, Madrid đến Cuba. Hôm tôi  vừa có mặt ở sân bay quốc tế José Martí chỉ trong 30 phút đã có đến 2 chuyến bay từ Madrid (Tây Ban Nha) đáp. Điều đó cũng nói lên rằng ngoài sự liên lạc giữa người Cuba trong nước với người Cuba ở Tây Ban Nha thì lượng du khách và các doanh nhân từ đất nước này đến Cuba rất đông. Đó là chưa kể sân bay quốc tế Juan Gualberto Gomez phục vụ cho khu du lịch nổi tiếng thế giới Varadero ở tỉnh Matanzas, cách thủ đô La Habana  khoảng 140 km về phía đông, cũng rất nhộn nhịp.

Varadero là cái tên mà không ai không nhắc đến khi nói về những bãi biển đẹp nhất thế giới. Quả là Cuba rất biết làm du lịch. Tôi đã bất ngờ khi đến với  Nhà hát  Carnaval ở La Habana. Nhà hát được thành lập từ năm 1939 mà tới nay vẫn hoạt động rất sôi nổi. Mỗi đêm ở đây luôn chật kín du khách, dù giá vé khá cao: 80 CUC (tiền ngoại tệ của Cuba), tương đương gần 100 đô la Mỹ. Và ở Varadero tôi càng ngỡ ngàng hơn vì nơi này có thể nói là một thiên đường du lịch. Thật lạ kỳ, Cuba đang bị cấm vận, nhưng ở Varadero hầu như có tất cả các thứ cần thiết cho du khách. Người Cuba tự hào vì chỉ riêng ở Varadero đã có đến hàng trăm khách sạn cao cấp và là “thủ đô resort” của cả vùng vịnh Caribe. Mỗi năm bình quân chỉ riêng Varadero đã đón trên 500 ngàn lượt khách đến nghỉ dưỡng. Những chiếc du thuyền đậu san sát nhau trên con sông đổ ra cửa biển, những quán bar,  những ngôi nhà nằm trên những con đường yên tĩnh đầy cây xanh. Tôi đã có một buổi chiều mùa hè lang thang trên những con đường rợp màu đỏ của hoa phượng và hòa mình vào làn nước có màu xanh ngọc bích của biển Caribe mà không phải ở đâu cũng có được.

Rời Cuba, trong tôi như có một tình cảm thật khó diễn tả về đất nước xinh đẹp này. Nhìn những chùm hoa phượng rực đỏ giữa mùa hè, những bãi biển xanh màu ngọc bích, tôi thấy Cuba thật gần. Nhưng tôi vẫn ước mơ một ngày mai ánh điện trên bầu trời La Habana sẽ rực rỡ như những chùm hoa phượng vậy!

La Habana - Sài Gòn  6.2010

Nguồn: Thanhnienonline