MAI BÁ ẤN - SAU PHỒN HOA, SAU TRẦN AI...

* NGUYỄN MẠNH HÙNG
Lâu nay tôi cứ nghĩ cái cha thi sĩ họ Mai chỉ độc tôn, độc quyền cái thể thơ lục bát phá cách. Mà phải nói, dãi bày cảm xúc bằng thể thơ lục bát thì Mai Bá Ấn đang có số má trên các thi đàn văn chương. Nhiều người bình và tán thưởng thơ Ấn rồi.Tôi cũng hay dõi theo và thưởng thức sự sáng tạo cách tân rất độc đáo của Ấn. Thơ của Ấn rất bình dị gần gũi với cảm xúc suy tư mộc mạc đời thường. Có lúc tôi cũng băn khoăn tự vấn đáp : Thơ cha này hiền quá “quê” quá ít chất sexy. Tôi đã lầm. Hình như hiểu được ý nghĩ của tôi, hắn gởi cho tôi bài thơ:

SAU PHỒN HOA, SAU TRẦN AI

có một khoảng rừng già thay lá mới
ngày em về vá áo tiết trinh
con nai hoang ngơ ngác đứng nhìn
suối ngừng chảy
sữa dâng tràn ngực núi

có một dòng sông trong rất vội
ngày anh về tắm gội bến quê xưa
ngày anh về không có em đón đưa
đường quê mừng mừng tủi tủi

em phiêu dạt thị thành anh lang thang phố xá
phù hoa tung hứng danh lợi rẫy ruồng
đêm nằm mơ tiếng hú vượn đầu truông
ngày nghé ọ đi về trong giấc ngủ

lá rừng ấm êm rạ rơm thơm thảo
thô ráp tay cha độ lượng nhân tình
lòng mẹ quê rộng một bao dung
mõi mòn trông con cháu

dưa cà tình bậu cá bống rút xương
xa quê trường đoạn đoạn trường lụy lưu
sau vòm lá em cười
bên vồng khoai anh hát
mẹ dắt tay hai đứa đến bên sông
này dòng đục này dòng trong
bên ni bồi bên kia lở
hai khúc đời dang dở
tự đê kè bồi đắp lòng nhau

07.9.20

Đọc vừa hết bài thơ cái thằng tôi ngột thở mê mẩn luôn. Tôi nghột thở về cái tứ thơ của Ấn trừu tượng và siêu thực quá. Nó trừu tượng siêu thực đến mông lung đến mơ hồ. Ấn viết “Có một khoảng rừng già thay áo mới” câu đề từ là vậy. Nhưng nhưng câu thơ sau lại là :

Ngày em về vá áo tiết trinh
Con nai hoang ngơ ngác đứng nhìn
Suối ngừng chảy
Sữa dâng tràn ngực núi.

Cái nhân vật em trữ tình nào đó được thi sĩ nud 100% giữa “rừng già”. Một nguồn năng lượng tràn trề “ sữa dâng tràn ngực núi” làm cho “suối ngừng chảy”. Tôi nghiệp cho “ con nai hoang ngơ ngác đứng nhìn”. Cái con nai này hư thật không giống “ con nai vàng ngơ ngác” trong “ Tiếng thu” của Lưu Trọng Lư.
Đến khổ thơ tiếp theo :

Có một dòng sông trong rất vội
Ngày anh về tắm gội bến quê xưa
ngày anh về không có em đón đưa
đường về quê mừng mừng tủi

Thì ra “con nai” đây là chàng trai quê. Chàng trai trở về “bến quê xưa” để khắc khoải trách móc “ngày anh về không có em đón đưa”. Sao giống y chang nỗi niềm của chàng trai trong nhạc phẩm “Cô láng giềng” bất hủ của người nhạc sĩ tài hoa thời tiền chiến Hoàng Qúy vậy ?
Đọc tiếp khổ thơ tiếp theo thì cái thần ý của câu thơ “Ngày em về vá áo tiết trinh” của khổ thơ đầu mới được hé lộ. Bởi vì :

Em phiêu dạt thị thành anh lang thang phố xá
phù hoa tung hứng danh lợi rẫy ruồng

Tội nghiệp cho đôi tình nhân kia vì miếng cơm manh áo mà phải lưu lạc phương trời. Càng tội nghiệp cho người thiếu nữ kia, càng thấm thía với câu thơ của cụ Nguyễn Tiên Điền :

Xưa nay trong đạo đàn bà
Chữ trinh kia cũng có ba bảy đường
Có khi biến có khi thường

Số phận trớ trêu. Cuộc đời tàn nhẫn. Nhưng may mắn cho người con gái tình quê thật bao dung; tình người thật cao thượng . Người con gái trở về với “rạ rơm thơm thảo” với :

Thô ráp tay cha độ lượng nhân tình
Lòng mẹ quê rộng một bao dung

Càng về cuối bài thơ mối duyên tình đôi lứa thật có hậu. Thi sĩ Mai Bá Ấn lại trở về đúng quỹ đạo của một nhà thơ “chân quê”. Vượt qua "đoạn trường lụy lưu”, Ấn vun xén cho lứa đôi thành chồng thành vợ:

sau vòm lá em cười
bên vồng khoai anh hát

Cảm động đến nao lòng Ấn ơi khi Ấn khắc họa hình ảnh người mẹ quê “dắt tay hai đứa đến bên sông”. Lòng mẹ mênh mông. Mẹ nhắc nhở hai con :

này dòng đục này dòng trong
bên ni bồi bên kia lở
hai khúc đời dang dở
tự đê kè bồi đắp cho nhau

Đúng là” sau phồn hoa,sau trần ai”, của bao phận người mà thi sĩ “xếp” Mai Bá Ân thương cảm, ngợi ca viết nên bài thơ này.
Xin lỗi Ấn nhé ! cứ tưởng Ấn làm quan rồi thì không còn thương người nữa . Cái thằng ta tệ quá Ấn ơi. Biết bao giờ viết được một bài thơ như rứa

Tháng 5 -2013

NGUYỄN MẠNH HÙNG

Nguồn: hoingoquynhon