THU NGUYỄN - RƯNG RƯNG MỘT KHÚC GIAO MÙA -Tiểu luận MAI BÁ ẤN

 16/12/2022 07:42:50 PM         

Người thơ ấy cùng những đóa hoa thơ ấy ghé vào vườn thơ vào một ngày chiều muộn. Những đóa hoa chiều lặng lẽ ánh lên một màu tim tím. Nhỏ nhẻ, buồn buồn, âm thầm tỏa hương dịu dàng, đủ kéo đến nhởn nhơ những cánh bướm đa tình ham cuộc rong chơi bởi hương hoa cuốn dụ. 

Có lẽ đi qua lắm đa đoan chăng nên Khúc giao mùa thấm đẫm mùa Thu ngợp những lá vàng phai và rét mướt bên sông, những cơn gió bấc lạnh lùng kéo Đông về vây cả trời chiều bay bay vàng hoa cải!:

Em ngồi hong lại vườn thu cũ

Lá vàng ướt hết một chiều phai

Ngoài sông gió bấc mùa đông tới

Rét cả trời chiều hoa cải bay.

Trên lối đi về ngợp đầy hoa tím với những xưa cũ vừa hiu hắt ánh đèn khuya vừa nồng nàn góc phố nọ vẫn căm căm “gió lạnh đông lùa”:

Lối về nơi ấy nhiều hoa tím

Phố vẫn nồng nàn tựa phố xưa

Góc cũ đèn khuya mờ hiu hắt

Gió lạnh đông lùa song ướt mưa

                                      (Đường khuya).

Chao ôi là Thu! Cũng chỉ một mùa trong bốn mùa của tự nhiên quy luật đó thôi, mà sao “gót sen” dạo bước trên “đồi cỏ hồng” vẫn cứ sợ “cỏ đau” dù đã “dặn chân mình” bước nhẹ? Cỏ hồng huyền thoại phất phơ trên “đồi gió” nghe vọng về từ xa xăm lắm! Chao ôi! là những Thu xa:

Có không anh một ngày thu xa xôi

Anh đưa em về thăm đồi cỏ hồng huyền thoại

Chiều gót sen em đi qua đồi gió

Dặn chân mình nhẹ nhàng đừng để cỏ nhuốm đau

                                                            (Đồi cỏ hồng).

Thu mà sao mưa nhiều thế Thu ơi! “Mưa gió tơi bời, đường xa ướt lạnh”, chắc là Thu đã chuyển sang Đông vắng bặt tất cả những cái của ngày xa xưa cũ:

Chiều thu mưa gió tơi bời

Đường xa ướt lạnh ai người đón đưa

Vắng người, vắng cả ngày xưa

Đường trần đôi ngã có chừa ai đâu

                                         (Quán xưa).

Thu nhuốm lạnh lùng vì lá vàng rơi. Nhưng “rơi nhiều quá” nên lá vàng đã quyện bước chân ai vội mang đi chỉ còn lại Khúc giao mùa “mãi mất nhau” rồi:

Mùa thu đã đi về đâu

Lá vàng rơi... rơi nhiều quá!

Bước chân ai nào đi vội

Lạnh lùng để mãi mất nhau

                                    (Mùa nhớ).

Có cảm giác, lúc được yêu, thơ Thu mới đứng được bên bờ của sự dịu dàng, đằm thắm pha một chút mênh mang bảng lảng của “thu vàng”:

Hãy gọi em thu vàng

Mùa thu em dịu dàng

Yêu anh, yêu nhiều lắm

Ôi mùa thu mênh mang!

                           (Thu vàng).

Còn khi lạc bước yêu, cũng là Thu mà Thu cứ buồn thiu với “bến vắng”, “lá vàng”, cỏ im, “mây ngơ ngẩn” và “trôi hồn” miên man “chiều xưa” trong “tóc úa sông gầy”:

Chiều thu qua bến vắng

Lá vàng về nơi đâu?

Cỏ mềm không lên tiếng

Mây ngẩn ngơ trên đầu

Thuyền ai neo bến đợi

Tóc úa vờn sông gầy

Em chiều xưa giặt áo

Trôi hồn tôi chốn đây

                      (Chiều qua bến vắng). 

Thu của Thu là những mùa Thu đã chuyển mưa Đông, màu vàng của lá Thu đã úa ngập dưới chân ai bước qua bằng những “giọt buồn tháng năm” miên viễn:

Mùa thu mưa nhiều quá!

Lá úa rơi lặng thầm

Chiều vàng chân ai bước

Nghe giọt buồn tháng năm

                                 (Thu mưa).

Đâu phải chỉ viết cho mình mới ngợp khúc Thu - Đông! Viết cho mẹ cũng bằng những giọt “nước mắt vơi đầy” rơi bên “ngôi nhà cũ” khi mẹ đã đi xa:

Mẹ đi ngôi nhà cũ

Chiều tàn vắng khói bay

Bát cơm hương gạo mới

Nước mắt vơi lại đầy

                           (Nhớ mẹ).

Viết cho anh cũng với “nước mắt rơi dài” trong cuộc “chia xa”:

Anh chỉ ước chiến tranh không còn nữa

Anh thay Ba chăm sóc Mẹ đã già

Nuôi đàn em thơ đói nghèo vật vã

Nước mắt rơi dài khi biết phải chia xa

                                                    (Lá xanh).

Về “lối cũ” hỏi người xưa, cây cũng “cúi đầu buồn bã” vì người xưa “đã xa xôi”:

Cây ơi, cho ta hỏi

Ánh mắt xưa đâu rồi?

Cây cúi đầu buồn bã

Người xưa đã xa xôi

                          (Lối cũ).

Cả tình yêu cũng “ngả nghiêng đôi cánh mỏi của con bướm vàng” tìm không được màu hoa một thời xa xưa mình đã từng nhởn nhơ tìm đến:

Chiều nay bên đồi em hát tình ca

Có những yêu thương chưa một lần được nói

Con bướm vàng ngả nghiêng đôi cánh mỏi

Tìm màu hoa nào giờ đã xa xôi

                                         (Người hát tình ca).

          Chênh vênh mùa nên chưa hết buồn Thu, câu thơ đã bắt đầu giao mùa sang Đông, này là khúc hát ru của ngày cuối Đông se lạnh:

Ngủ đi em

Đừng trăn trở giấc nồng

Gió lùa cửa

Trời cuối đông lạnh lắm.

Nhưng cái lạnh của mùa Đông đâu sắt se bằng cái “nhạt” của tình người:

Lòng người nhạt tình em thì sâu thẳm

Vòng tay người làm ấm nổi em đâu

                                           (Khúc giao mùa).

Đã từng có một mùa Đông “mưa giăng giăng” trong quá nhiều thương nhớ cùng nỗi giận hờn vì “đông lạnh đem mưa” về dội xuống hồn ta:

Em về nghe nhớ thương nhiều quá!

Người ở phương nào ai hay chăng

Giận hờn đông lạnh đem mưa tới

Có một mùa đông mưa giăng giăng

                                         (Có một mùa đông).

Nhưng khi bắt gặp tình yêu thì dù Đông có “giá rét đến bao lâu”, có “lạnh nhiều” đến ngần nào, trái tim mùa Đông cũng ấm lên đôi chút, dù chỉ là một “ấm áp” trong “cô đơn” của những cơn mơ:

Ngày đông về giá rét đến bao lâu

Ừ... giá rét cũng lạnh nhiều lắm đấy!

Có một mùa đông mơ người về bên ta mãi

Trái tim này ấm áp giữa cô đơn

                                    (Mùa đông không lạnh).

Nói đến “sân ga” là ta nghenhững nỗi niềm chia xa, đơn chiếc, se buồn. Giữa ngày Đông thì dù có “sân ga” đời hay “sân ga” tình, so với mùa thường lại càng “sũng nước”, lạnh lùng; cho dù “trời không mưa” thì mắt người cũng “ướt đẫm bờ mi”:

Sân ga lạnh ngày đông như sũng nước

Trời không mưa sao ướt đẫm bờ mi

Tìm đâu bóng người thương ta thuở trước

Gió lạnh về tiễn bước một người đi

                                                      (Ga cuối).

Nỗi nhớ cứ kéo dài lê thê như từng sợi mưa Đông. Sông nước lở bồi biết có ai còn chờ đợi:

Mùa đông đã đi về đâu

Để mưa nối dài sợi nhớ

Con sông bên bồi bên lở

Bến nào người chờ đợi ta

                                (Mùa nhớ).

Và khi đi qua những chuyện buồn đã thuộc về quá khứ,những câu thơ lại tái tạo dĩ vãng , thắp lên trong thơ tình yêu quê hương bằng bức tranh thật đẹp:

Bến sông cũ thuyền buông dầm ngóng đợi

Chuông chùa ngân chiều nhuộm áo nâu sòng

Đây lối nhỏ anh hái giùm hoa bưởi

Tóc em giờ thơm mãi gió bên sông

                                        (Về lại Văn Hà).

Chính vì thế, không gian nghệ thuật thơ Thu Nguyễn thường là không gian quá vãng song trùng với thời gian xa xưa của những kỷ niệm nơi một miền quê cũ với những giấc mơ đẹp đẽ một thời:

Em về thăm mùa hoa cũ

Nắng tràn đồng cỏ tháng Ba

Hái một cành hoa tím dại

Em mơ áo cưới hoa cà

Giật mình cơn mơ tỉnh giấc

Chỉ còn riêng ta với ta

                         (Phiên khúc mùa xuân).

Quá khứ cứ hiện về với nỗi buồn sâu thẳm và những cô đơn của hiện tại não nề:

Hàng cây nào vắng gió nhớ rưng rưng

Nắng xào xạc hanh hao chùm lá biếc

Đường không anh cứ dài như biền biệt

Gió cũng buồn nên vẫn cứ heo may

                                                (Ngày em đi).

Và cuối cùng, tình yêu trong thơ Thu Nguyễn là mải miết của sự cô đơn dài ra cùng những cơn đau:

Vĩnh biệt người yêu nhé!

Từ nay quên đời nhau

Ôi… tháng ngày lặng lẽ

Yêu người để rồi đau

                                  (Chia xa).

Dù có cố động viên cũng chỉ động viên bằng những giọt nước mắt khóc lấy nỗi đau của chính lòng mình:

Nếu một ngày em buồn muốn khóc

Không có ai gần để dỗ dành

Em hãy khóc một lần cho hết

Nỗi buồn nào cũng sẽ qua nhanh

                                                 (Nếu).

Vì vậy, dù nổi bật lên trong Khúc giao mùa là một khúc Thu - Đông rưng rức nỗi buồn và ướt át những giọt lệ đau, nhưng về tổng thểthẩm mỹ trong thơ Thu Nguyễn là những ngọn gió thổi “buốt thịt da” suốt cả bốn mùa dù có đang là thơ ở “tháng Tư xanh”:

Anh sẽ về gặp lại tháng Tư xanh

Đưa em đi thăm làng Đông làng Hạ

Thảo nguyên xa xôi bạt ngàn sim trải lá

Gió thổi mùa nào cũng buốt thịt da

                                          (Lời hẹn tháng tư).

            Trong nỗi chênh vênh của Khúc giao mùa với những buồn nhớ miên man của lá vàng Thu và cái sụt sùi của dòng lệ Đông, hồn thơ Thu Nguyễn cứ mỏng mảnh giữa mông lung cô đơn nên đôi lúc quên mất mình là chủ thể. Có những bài thơ không biết Thu Nguyễn khóc cho mình hay khóc cho người, an ủi mình hay an ủi người, động viên mình hay động viên người, tiếng của lòng mình nói với tha nhân hay tiếng của tha nhân đang nói với chính mình. Ở đường ranh của những bí mật ấy, đôi lúc thơ Thu Nguyễn buột ra như một tình cờ trong những phút giây không kìm nén được:

Dẫu biết người đi là cách biệt

Nhớ thương mưa gió chẳng mang về

Mấy độ thu qua hồn lặng lẽ  

Tim buồn khép lại những cơn mê

                                    (Gửi người nơi ấy).

Điều đáng quý ở người đàn bà làm thơ này là thơ rất buồn nhưng không hề bi lụy, hồn thơ có rưng rưng đau một Khúc giao mùavới lắm mây lá vàng Thu và mưa gió sầu Đông, nhưng đằng sau màn mưa lạnh ấy, thơ vẫn ủ hồn người bằng hơi ấm của một thứ tình trong sáng. Đau cuộc dở dang nhưng thơ vẫn sáng lên niềm tin về sự vĩnh hằng của tình yêu chân thật:

Bên nhau rồi cây cỏ cũng làm thơ

Vắng một tý đã bơ vơ lay lất

Tình yêu đợi từ lâu không dễ gì vụt tắt

Tìm em một đời đâu dễ để xa anh

Trời đông lạnh lùng rồi cũng sẽ qua nhanh

Anh đưa em về miền yêu thương ngọt ngào nắng ấm

Mình nắm tay nhau mùa xuân về gần lắm!

Có vai anh kề phố lạ bỗng thành quen

                                               (Miền yêu thương). 

Với Thu Nguyễn, giọt thơ chính là những giọt nước mắt chắt lọc từ nỗi đau trần thế gửi đến cho đời những giọt tình yêu được hái từ một cõi mơ xa:

Ta buồn ta muốn làm thi sĩ

Gửi tặng cho đời mấy giọt thơ

Thơ chốn dương trần nhiều nước mắt

Ta gửi cho người ở cõi mơ

                                        (Gửi người nơi ấy).

Xin được giới thiệu Khúc giao mùa - Tập thơ thứ hai của Thu Nguyễn đến với bạn đọc xa gần…

                                                Làng Yên Phú, cuối Xuân 2022

Từ khóa: Từ khóa:  Thu Nguyễn,  khúc giao mùa,  Mai Bá Ấn,