(Kính tặng cán bộ, chiến sỹ đoàn tàu không số)
Bạn ơi! Sau bốn mươi năm thống nhất
Sau bốn mươi năm nước nhà không còn chia cắt
Không còn chia cắt đất đai
Không còn chia cắt lòng người
Không còn Cầu Hiền Lương gãy nhịp
Không còn gãy nhịp câu hò...
Bạn ơi!
Đà Nẵng pháo hoa
Sài Gòn duyệt binh
Từng khối đội hình
Trên đại lộ 30 – 4
Nhịp quân hành
Rập bước...
Xin bạn hãy nhớ về một con đường thức
Một con đường không dấu vết.
Không cột mốc
Không đo chiều ngang bằng thước
Không đo chiều dài bằng kilômet bê tông
Không dự án cộp dày bao con dấu
Không khảo sát bằng đo đạc
Không giải phóng mặt bằng.
Ở đây
Đường được đo bằng máu bằng xương
Bằng vô danh không còn hài cốt
Không tượng đài...
Biển vẫn thẳm như ngàn đời vẫn thẳm
Sóng bạc đầu như ngàn đời vẫn trắng
Muối vẫn mặn như ngàn đời vẫn mặn
Các anh
Những thủy thủ trên đoàn tàu không số
Gọi tên nhau bằng số
Những anh Hai, anh Ba, anh Năm Nam Bộ
Khăn rằn vắt vai
Rượu ly trong vắt...
Đó là con đường thức
Xuất phát từ đêm
Từ đêm mùa bão
Bão là tấm bình phong
Bão là tấm áo
Choàng các anh vào lòng...
Bất ngờ cơn mưa xích đạo
Thêm nước ngọt
Thêm màu mây, màu đất
Chiếc la bàn chỉ hướng Nam từ Bắc
Chỉ Nam của trái tim
Chỉ một con đường.
Tôi sinh năm 1959
Năm đó khai sinh con đường mòn trên biển
Khai sinh bến Nghiêng
Khai sinh tiểu đoàn sông Gianh
Khai sinh đoàn tàu không số
Không số khắc vào vỏ tàu
Không số trên hải trình
Nhưng số con tàu ra đi
Số con tàu không trở lại
Số đồng đội nằm dưới đáy biển xanh mãi mãi
Thì có thể làm sao quên!
Nước biển xót xa màu mực
Nước biển xót xa máu tươi
Nước biển xót xa mồ hôi
(Mồ hôi muối không mặn thêm được nữa)
Tôi sinh ra biển đã có rồi
Biển đã có trong bào thai nước ối
Tôi đã tập bơi từ trong bóng tối
Đến một ngày vỡ sóng khóc: Oa...oa...oa...
Oa oa oa tiếng vỏ ốc tù và
Biển xoắn vào lòng
Lòng xoắn vào với ruột
Hạt muối nuôi tôi cũng trèo lên chạn bếp
Bồ hóng đêm thơm đậm vị trầu
Tát cạn lòng thuyền cũng chiếc mo cau
Sóng không ngã tay chèo
Sóng ngã vào lòng đất
Sóng chỉ ngã nơi mình mềm yếu nhất
Đến bạc đầu vẫn chưa tỏ nông, sâu...
Buồm nhận về mình thân phận nhuộm nâu
Người đốt lá hui thuyền cho chồng chềnh bớt lật
Tuổi thơ tôi bơi vào bao điệu hát
Buồm ngã xuống bình yên
Gấp nắng trả lại trời...
Tôi có biết đâu đêm 1959 mình sinh ra
Đêm trắng!
Đại tướng
Đứng trước bản đồ
Trắng đêm...
Những con đường rừng vắt qua Trường Sơn.
Những trọng điểm: Truông Bồn
Những hang Tám Cô
Ngã Ba Đồng Lộc
Tiếng chuông thiêng còn vọng sóng đến giờ
Tuổi con gái thanh xuân hóa thân vào đất nước
Xin bạn hãy nhẹ tay khi vốc lên nắm đất
Vạt sim tím đồi kia như mảnh vải dù mới gấp
Hòn sỏi nhỏ kia như cúc áo vừa rơi ...
Đại Tướng bỗng bồi hồi
Nhớ trận Điện Biên năm xưa
Đường chênh vênh dốc núi
Hoa Ban nở ngẩn ngơ
Trên mũ nan chùng lưới
Kéo pháo ra
Quyết định khó khăn nhất trong đời
Tiếng dương cầm rải nốt nhạc không lời
Người tính đến hi sinh từng người lính.
Giờ hạ thủy những con tàu
Chở vũ khí vào nam bằng con đường ngắn nhất
Ngắn nhất bởi con đường không cần mở bằng xe ben, bọc phá
Không mở bằng cuốc, choòng... những ta – lui độ âm, độdương
Không xẻ núi san đèo
Không bắc cầu qua bao miệng vực
Không con gái thon mềm cả dốc
Không áo ngụy trang cuối cùng là đất...
Ngắn nhất
Bởi mũi tàu xé sóng mà đi
Hành trang có gì đâu
Ngoài trái tim trong ngực
Bọc phá chờ nổ ém giữa khoang tàu
Cũng rộn nhịp trái tim
Ngắn nhất nụ xòe
Chạm vào kíp cháy...
Chiếc compa vạch một đường cong ngắn nhất
Kim la bàn hút vào Miền – Nam – Châm
Miền Nam dừa xanh.
Uống cạn trời mùa hạ
Cái màu xanh miên man cuối trời
Có thể là rừng đước Cà Mau
Có thể là rừng U Minh Tràm
Ong rủ rỉ rót mật vào giỏ nắng
Có thể là Vũng Rô
Núi choài ra biển
Có thể là Hòn Hèo
Lúc bấy giờ chưa có đảo Phan Vinh...
Bạn ơi!
Người đi sẽ thành đường
Khi ngã xuống bạn ngã vào lòng đất
Đất cưu mang, cỏ da diết xanh...
Những thủy thủ đường mòn trên biển
Quá một bước be thuyền là chạm vào cái chết
Biển sẵn sàng nuốt chửng đời anh.
Rồi để lại
Li ti bọt sóng
Rồi để lại
Một góc khoang tàu rỗng
Để lại một tên người
Gạch chéo
Dấu nhân...
Nước biển sóng sánh mềm
Nhưng làm sao uống được
Con tàu như con cào cào trên quả cầu nước biển màu luyn
Anh thèm một tiếng sấm non
Âm âm lòng đất
Thèm một lát dưa hấu đỏ tươi
Li ti xôm xốp mặt trời
Thèm tiếng trẻ con như một gáo nước ngọt
Biển không có dây mà chân người phải buộc
Những múi neo cuộn sóng bắp tay
Cuộn sóng ngực trần
Cuộn sóng tâm tư khi chiều êm biển lặng
Họ đo lòng biển bằng sải tay
Biết nông sâu bồi lỡ
Vạt buồm đi qua bao phấp phỏng vui buồn
Như vạt đất nâu
Trồng cây buồm trên sóng
Đêm rải cả một trời sao hạt giống
Đọt rau nhú lên như màu hi vọng
(Giá đỗ mà sao cong dấu hỏi nảy mầm...)
Đất ngụy trang bằng cây
Tàu ngụy trang bằng lưới
Suốt đời chỉ mấy thước dây
Kéo đi kéo lại mòn tay vẫn còn
Nới và buông
Ghì và siết...
Anh Tư Mau
Người thuyền trưởng chiếc la bàn trước mặt
Chiếc kim vẽ vòng tròn díc dắc đời anh
Gương mặt đàn ông mấy lần phẫu thuật
Phẫu thuật nụ cười
Phẫu thuật cả âm thanh giọng nói
Bóc lớp nắng trên da mặt con người
Cấy lại mồ hôi mặn mòi sợi tóc
Kẻ thù không nhận được
Bạn bè khó nhận ra
Chỉ có mẹ mới nhận ra anh từ dáng đi, tiếng ho
Mẹ chín tháng mười ngày mang nặng
Mong sinh con ra: Chỉ giống con người
“Thà để mẹ mất gì thì mất
Nhưng không bao giờ được thiếu hụt con ơi!”
Tay phải bàn tay năm ngón
Mẹ chưa nghĩ con là đen hay trắng
Chưa nghĩ con là gái hay trai
Chưa nghĩ con sẽ giống ai
Nhưng con phải là đưa con vẹn nguyên của mẹ...
Anh Tư Mau
Nỗi buồn chậm xuống
Cứ lặng lặng ngấm như muối biển
Để bất ngờ lóng lánh kim cương
Anh là ngọc để vỏ sò ngậm cát
Ngậm cả bao trắc trở trên đường
Không ổ gà
Không ngã ba ngã bảy
Những vực sóng ngầm dưới đáy
Chợt cuộn lên nhấn chìm cả con tàu
Bão như người bạn đồng hành
(Chỉ có bão mới che mắt địch)
Đôi lúc để tìm đường cập bến ngửi cả hơi đất trong gió nồng nàn
Đôi lúc chạy vòng vo như trò chơi đuổi bắt trên biển
Bưng bát cơm chan còn cả hơi dầu
Còn hơi súng
Còn hơi người
Còn hơi đạn
Còn nén chặt bao nỗi niềm
Khoang tàu đặc nén như bọc phá.
Đôi lúc ngồi bần thần
Ca một câu vọng cổ
Cho bớt nhớ miệt vườn
Về úp mặt vào chum nước mát
Cho sẹo lên da non
Cho mọng thêm múi quả
Mùa hạ chín khi trời còn xanh vỏ
Anh ngọt từ lục bục cơm sôi
Hạt gạo nở bung niềm vui để ngỏ
Được xới cơm trông nồi
Được cùng ngồi trông hướng
Về Nam...
Bây giờ má ở đâu
Má Mười Rìu
Người đã vay vàng để đóng tàu không số
Người đã nợ bà con
Từng đồng tiền lẻ
Để mua lưới, mua xăng
Mua cả niềm tin vào ngày thống nhất
Ôi ngày vui gặp nhau rơi nước mắt
- Có ai trả cho má đồng nào không?
- Thế còn máu xương anh em ai trả!
Má móm mém nhai trầu
Gom nhặt từng hào từ quán nghèo tạp hóa
Tạp hóa từ cái kẹo trẻ con
Tạp hóa từ bao thuốc lá rẻ tiền
Tạp hóa từ lưỡi câu, đoạn cước
Nhưng không thể tạp hóa được niềm tin
Má chắp nhặt trả dần nợ mấy chục cây vàng ngày trước
Người giữ trọn niềm tin
Trong ngày gian khó nhất
Người gửi cả đứa con mình yêu quý nhất
Theo con tàu như khối thuốc nổ ra đi...
Trên ngực má không một tấm huân chương
Chiến công má chỉ vài người biết đến
Và cũng có thể rồi quên:
- Còn máu xương của anh em ai trả!
Những con tàu được đóng bằng những tấm lòng như thế
Thì con đường trên biển Đông sao có thể mòn
Sao có thể mòn
Khi thủy thủ có tên anh Hai, anh Ba, anh Tư... Giơ tay xung phong
Xin nhận là người cuối cùng ở lại
Cùng khối bọc phá ngàn cân
Châm vào dây cháy chậm
Cháy chậm cả đời mình
Nhìn cái chết đến từ từ
Thong thả quấn thuốc rê
Mồi lửa cháy sao mà khét lẹt
Và ánh chớp bùng lên
Một cột sóng dựng lên
Đời anh thành mây khói
Biển xóa đi số phận một con người
Một con tàu
Để vũ khí không lọt vào tay giặc
Nước rụng vào với nước
Mặn tan vào với mặn
Muối xót vào với muối
Sóng lại kéo liền da
Thăm thẳm đến rợn người...
Bác sỹ Đặng Thùy Trâm
Bệnh xá Đặng Thùy Trâm
Đức phổ:
- Hãy dành hạt gạo cuối cùng
Cho thương binh đoàn tàu không số!
Mệnh lệnh của trái tim
Người con gái mảnh mai
Khe khẽ hát bản tình ca Hà Nội
Để nhớ một Hồ Gươm ngàn tuổi
Để nhớ gói ô mai tan ra...
Cuốn nhật ký chị ghi sau những trận giặc càn
Con chữ còn mét xanh màu da sốt rét
Con chữ cũng liêu xiêu cơn đói quắt người:
- Các anh phải ở lại rừng
Chữa lành vết thương
Để có sức còn leo Trường Sơn
Ra Bắc!
Các anh ra đi bằng con đường mòn ngắn nhất
Các anh trở về bằng con đường mòn dài nhất
(Đường chiến tranh chẳng ký ức nào mòn!)
Mấy chục năm sau ai ngờ
Chị là người “Đừng đốt”
Đừng đốt những cánh rừng một thời xanh
Đừng đốt những ký ức chiến tranh
Đừng đốt!
Mấy chục năm sau ai ngờ được
Chính chị từng bón cho mình thìa cháo bốc hơi
Nhưng không thể bốc hơi
Tình người trong lửa đạn
Dưới những mái lá, mái tăng che tạm
Bếp lửa bập bùng như tiếng ghi ta
Bập bùng thao thức suốt đời ta
Biển sóng trắng vỗ vào con đường thức...
Ôi rừng đước Cà Mau
Chiến khu Rừng Sác
Nơi người lính đặc công
Quần đùi, áo cộc
Da nhuộm bùn
Bám đất
Như rễ Đước
Bám chặt vào tận cùng Đất Nước...
Mũi xuồng lách qua bao hiểm nguy rình rập
Cá Sấu và trực thăng
Cánh quạt quay
Đến con cá Thia Lia cũng phơi mình trước mặt
Là nơi chứa những kho hàng bí mật
Bến đậu của tàu...
Bạn có nghe câu chuyện tình yêu
Bến đậu yêu thương những tháng năm xa cách
Chị Sáu Thùy và anh Tư Thắng
Người con gái miền Tây
Quê đàn ca tài tử
Sợi dây căng bao nỗi niềm trắc trở
Nốt láy rung không than thở với đời
Thăng giáng
Éo le
Vỗ về
Son sắt
Chị đi tìm anh
Không đường dây giao liên
Cứ lần theo dấu vết
Du kích địa phương
Bộ đội mình chủ lực
Trang bị vũ khí mới chở vào từ Bắc.
Chị lần theo
Đại liên
B40, B41
Để tìm tin anh...
Để lần ra một dáng người thấp đậm
Tóc anh cứng rễ tre
Như lông con Nhím xù ra
(Em có thể nhổ để khêu chiếc gai tre dẫm phải cuối vườn
Em có thể luồn tay vò vào rứt rứt...
Giấc ngủ bên ngực anh bập bềnh con sóng
Mái tóc em tắm gội cho anh)
Cho ngắn lại những đợi chờ đằng đẳng
Chị đi tìm anh
Cứ lần theo tiếng súng
Như lần theo hi vọng
Mất và còn
Tin và yêu
Dây đàn đáy căng chùng như số phận
Anh vì sóng mà khơi xa lận đận
Chị vì chèo mà kênh rạch ngổn ngang...
Tôi sinh ra biển đã có rồi
Biển của đời thường
Những cơn say sóng đất
Đất chao đảo dưới chân
Sóng vángvất trong người
Ở đây không cột mốc
Vẫn phân giới lòng người
Cao thượng – thấp hèn chỉ trong gang tấc
Tôi gặp những cơn say sóng đất
Cơn địa chấn thị trường: Bão giá!
Có người quen vượt qua sóng to, gió cả
Bỗng chìm trong êm ả, đời thường...
Có người ngồi trong những bộ sa-lông
Gặp biển hiện lên trên màn vi tính
Quen ăn cá Ngừ đại dương siêu thị vừa ướp lạnh.
Có người uống nước lọc
Viết những câu thơ lọc qua phin cà phê nhỏ giọt
Như nhỏ những giọt đêm
Đâu biết các anh khi trở lại đất liền
Đã từng lọc mình trên đoàn tàu không số
Đã từng lọc mình qua bao bão tố...
Bạn ơi!
Bạn hãy đến bão tàng
Gặp bao khuôn mặt
Những ai còn, ai mất
Sau khung kính kia
Lấp lóa nắng mặt trời
Các anh: Những người bắc bảy sắc cầu vồng
Sau cơn mưa gội sạch
Cầu vồng nối từ đất liền ra biển
Lại đảo nổi, đảo chìm
Sau tầng tầng lớp sóng
Lá bàng vuông gói những buổi chiều
Con ốc nhỏ gọi hồn u u gió...
Thức dậy ở trong ta:
Biển muôn đời vẫn thẳm
Sóng muôn đời vẫn trắng
Muối muôn đời vẫn mặn
Máu muôn đời vẫn thắm
Con đường mòn
Trên biển
Có - mòn – đâu...
Hà Tĩnh, ngày 18/04/2015
------------------------------------------
Chú thích: Chuyện anh Tư Mau, má Mười Rìu, chị Sáu Thùy và anh Tư Thắng và bác sĩ Đặng Thùy Trâm lấy trong tư liệu “Có một con đường mòn trên biển” của nhà văn Nguyên Ngọc.
nguồn: vanvn.net
