Tôi quen và chơi thân với anh Trần Thế Nhân suốt 2 năm Cao học ở Huế và… tiếp tục đến bây giờ. Anh người Huế, thuộc thế hệ Cử nhân văn khoa trước 1975 ở Đại học Huế. Và anh cũng bắt đầu làm thơ từ đó… Nhưng sau 1975, trước lấn bấn thời cuộc, anh chỉ còn giữ thơ trong cõi riêng lòng mình. Anh cảm thơ khá tốt và có giọng đọc thơ khá hay (nhất là khi uống rượu). Thơ anh thuộc dòng thi pháp thơ trữ tình miền Nam trước 1975. Có một chút ngông cuồng, một chút bạc mạng: Ta lang thang tìm kiếm/ Lòng tơ trẻ rộn ràng như ngựa chiến… hoặc Đêm nay nát mấy hồ trường/ Men nồng ngấm lửa khói hương cháy bùng/ Cạn ly, quẳng chén xuống sông/ Cười vang một trận cuồng rông… ngất trời…; một chút hoài cổ: Ta về nhẫm đếm nghĩa đời/ Nhặt gom thế sự , ngẫm lời trắng đen… Lụt bác Trần Thế Nhân nhuyễn và sâu, vừa thâm trầm như mặt nước Hương giang lại vừa âm ỉ với chút chút phong ba dưới đáy dòng Hương ấy. Bichkhe.org xin giới thiệu chân dung và một chùm thơ anh cùng bạn đọc (Mai Bá Ấn)
Chúng tôi muốn giới thiệu đến độc giả những tâm tư, tình cảm, cuộc sống của bà con Việt kiều được phản ánh qua văn thơ trong suốt 35 năm thăng trầm sống xa Tổ quốc. Bên cạnh đó, chúng tôi sẽ phân tích nguyên nhân dẫn đến những khuynh hướng lệch lạc, sai trái, những luận điệu xuyên tạc của một thiểu số người Việt Nam cầm bút ở hải ngoại.
Nhớ một lần, khi tôi có vinh dự trở thành bạn thơ của Việt Phương, tôi đạp xe tới thăm anh ở cơ quan của anh, số nhà 72 phố Phan Đình Phùng, bác thường trực thấy tôi còn trẻ (hồi ấy tôi mới hơn 30 tuổi), nên hỏi: “ Anh là thế nào với đồng chí Việt Phương ?” Tôi thưa là bạn, bác thường trực nhướn mắt, không tin: “Anh là bạn của đồng chí Việt Phương ?” Tôi thanh minh: “Cháu là bạn…thơ, bạn vong niên với anh Việt Phương ấy mà!” Lúc ấy, bác thường trực mới cho tôi vào cơ quan. Bao nhiêu năm rồi, bây giờ mới “chính thức” được là bạn “cửu phẩm” với nhà thơ Việt Phương! Mừng, và hân hạnh lắm!
Cho tới khi anh mất, tôi chơi với Trung Đức được khoảng 17 năm. Trong 17 năm ấy, gần như năm nào tôi cũng ra Hà Nội và ở nhà Trung Đức mà tôi gọi là “khách sạn Xã hội chủ nghĩa” vì bạn bè tôi và bạn bè anh, ai muốn tới chơi với Trung Đức lúc nào cũng được, muốn ăn hay muốn nghỉ lại mấy người cũng xong. Dù nhà vợ chồng Trung Đức rất nghèo, trong những năm bao cấp thì còn khó hơn. Nhưng chỉ cần những tiếng cười của Trung Đức, vẻ xởi lởi và mau mắn của vợ anh, cả tiếng cười của bạn bè chúng tôi tại nhà anh là đã xoá tan ngay bao nhọc nhằn hay khó khăn.
"Kỷ niệm thì đầy ăm ắp, song không biết khi viết ra có ai thèm xem không hay lại một mình mình gặm nhấm chỉ tổ buồn"… Đây là dòng kết một đoạn tự truyện "Bọn Minh" của Sơn. Và khi đọc xong đoạn tự truyện này, tôi cảm thấy rõ ràng nó cuốn hút mình như thể... mình cũng đang bị nỗi buồn gặm nhấm. Nhà thơ Thanh Thảo - 1 người lính Trường Sơn, 1 nhà thơ khó tính bảo tôi rằng: "Thế hệ lính đánh Trung Quốc nó khác với bọn anh chút ít. Nhưng nó thật. Và vì nó thật nên thành văn chương". Tôi, một chàng thư sinh chưa qua đời lính, cảm nhận về người lính lại rất lý tưởng, nghe hai ông lính: 1 ở Trường Sơn đánh Mỹ (ông anh), 1 ở biên giới đánh Trung Quốc (ông em). Đứng giữa làm 1 thường dân... lại là 1 Tiến sỹ văn chương đã đọc những dòng của Sơn và cảm nhận, tôi hoàn toàn bị thuyết phục. Và tôi xin cam đoan: những trang viết này văn dẫu chưa hay, có điều rất thật. Mà văn thật mới là hay, văn hay chưa thật phải văn chương như lời người xưa đã nói. Xin giới thiệu những dòng tự truyện này của Đặng Hồng Sơn cùng bạn đọc (TS Mai Bá Ấn)
Nghe nói bây giờ các bạn Hàn Quốc mỗi đêm nhậu phải đi tới ba địa điểm khác nhau, uống ba loại đồ uống có cồn khác nhau mới…khoái. Còn chúng tôi hồi đó do vùng nam lộ Bốn khá “xôi đậu”, ban ngày lính Sài Gòn khống chế, ban đêm tới lượt Việt Cộng lội nước đi khắp nơi khắp chốn. Cũng xin nói thật, có những đêm chúng tôi lội nước tới một, hai giờ sáng, tới được khoảng 5 điểm, là 5 nhà dân. Không phải để tuyên truyền cách mạng gì, mà để…nhậu chơi với bà con. Hết ghé nhà mấy bác lão nông, chúng tôi lại tới thăm các chị em…goá chồng. Ở đâu chúng tôi cũng được đón tiếp niềm nở ân cần. Và ở đâu cũng…nhậu. Nhiều khi chỉ uống rượu đế với…lục bình chấm mắm kho, vậy mà ngon đáo để!
Khi dẫn câu đầu tiên trong bài hát này của Trịnh, “Tình yêu như trái phá / con tim mù loà”, tôi để một dấu gạch chéo giữa hai hình ảnh nói về “tình yêu” và “con tim”, vì, trên đại thể, tôi cũng có suy nghĩ như chị Thái Kim Lan trong góp ý của chị, về cấu trúc của đoạn ca từ này, cho bản dịch “Tình Sầu” (Meditations on Love) của dịch giả Đinh Từ Bích Thuý. Dù sao, cũng có những điểm khác biệt trong cái nhìn mà tôi muốn thử chia sẻ ở đây.
Đọc 10 tác giả được tuyển chọn vào sách, dù là những tên tuổi có thể gây cho ta nhiều hi vọng, tôi vẫn cứ phấp phỏng một điều đúng như nhà văn Nguyễn Huy Thiệp đã nhận xét: “Cái nghề văn muốn đi theo nó thì ngoài niềm say mê còn phải có chí lớn. Dấu hiệu để người viết có thể đi xa được trong nghề chính là trí tưởng tượng phong phú. Trí tưởng tượng giúp người ta bay lên trên thực tế để mà viết. Nhưng xã hội hiện tại có quá nhiều sức ép đè lên vai người viết trẻ (…) thành ra, hình như trí tưởng tượng của họ bị giảm sút.
Có một ca khúc của Thế Bảo viết về dòng sông quê hương mình là sông Trà, ca khúc ấy rất được người Quảng Ngãi yêu thích. Nó thấm đẫm chất dân ca miền Trung, dân ca Quảng Ngãi. Và nó lành lặn ngay thật như lòng người dân Quảng Ngãi. Tôi có may mắn được chơi với cả nhà thơ Tế Hanh và nhạc sĩ Thế Bảo, nên cảm thấy dù hai anh em tính tình không giống nhau (có ai giống ai về khoản này bao giờ, dù là anh em ruột), nhưng lại có sự tương đồng rất lớn về tâm hồn, về cái chất ngay lành của người vùng quê mà “ nước bao vây/cách biển nửa ngày sông” ( Thơ Tế Hanh).
Trong hành trình "Đi tìm Nguyễn Huy Thiệp", tôi thấy một giọt vàng rơi vào lòng mình, giọt vàng ròng ngời sáng. Đó là truyện ngắn của anh. Anh tái tạo truyện ngắn ở Việt Nam vào những năm cuối thế kỷ XX này và nâng nó lên một tầm cao mới: thơ ca và triết lý, nó truyền thống và hiện đại, phương Đông và toàn nhân loại.
Sinh ngày 24.3.1916 (tức ngày 21.2. năm Bính Thìn)
Tại quê ngoại ở xã Phước Lộc, nay là xã Tịnh Sơn, huyện Sơn Tịnh.
Ông lớn lên và sống chủ yếu tại quê nội ở thị trấn Thu Xà, thuộc xã Nghĩa Hòa, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi. Đó là một thị trấn cổ, có nhiều Hoa kiều đến sinh cơ lập nghiệp. Nhờ giao thông thuận tiện, có sông lớn, gần cửa biển, nên Thu Xà đã từng có thời kỳ rất sầm uất, buôn bán thịnh vượng, nhưng đã dần sa sút từ khi chiến tranh thế giới lần thứ hai nổ ra.
Tôi quen và chơi thân với anh Trần Thế Nhân suốt 2 năm Cao học ở Huế và… tiếp tục đến bây giờ. Anh người Huế, thuộc thế hệ Cử nhân văn khoa trước 1975 ở Đại học Huế. Và anh cũng bắt đầu làm thơ từ đó… Nhưng sau 1975, trước lấn bấn thời cuộc, anh chỉ còn giữ thơ trong cõi riêng lòng mình. Anh cảm thơ khá tốt và có giọng đọc thơ khá hay (nhất là khi uống rượu). Thơ anh thuộc dòng thi pháp thơ trữ tình miền 
Nhớ một lần, khi tôi có vinh dự trở thành bạn thơ của Việt Phương, tôi đạp xe tới thăm anh ở cơ quan của anh, số nhà 72 phố Phan Đình Phùng, bác thường trực thấy tôi còn trẻ (hồi ấy tôi mới hơn 30 tuổi), nên hỏi: “ Anh là thế nào với đồng chí Việt Phương ?” Tôi thưa là bạn, bác thường trực nhướn mắt, không tin: “Anh là bạn của đồng chí Việt Phương ?” Tôi thanh minh: “Cháu là bạn…thơ, bạn vong niên với anh Việt Phương ấy mà!” Lúc ấy, bác thường trực mới cho tôi vào cơ quan. Bao nhiêu năm rồi, bây giờ mới “chính thức” được là bạn “cửu phẩm” với nhà thơ Việt Phương! Mừng, và hân hạnh lắm! 
Cho tới khi anh mất, tôi chơi với Trung Đức được khoảng 17 năm. Trong 17 năm ấy, gần như năm nào tôi cũng ra Hà Nội và ở nhà Trung Đức mà tôi gọi là “khách sạn Xã hội chủ nghĩa” vì bạn bè tôi và bạn bè anh, ai muốn tới chơi với Trung Đức lúc nào cũng được, muốn ăn hay muốn nghỉ lại mấy người cũng xong. Dù nhà vợ chồng Trung Đức rất nghèo, trong những năm bao cấp thì còn khó hơn. Nhưng chỉ cần những tiếng cười của Trung Đức, vẻ xởi lởi và mau mắn của vợ anh, cả tiếng cười của bạn bè chúng tôi tại nhà anh là đã xoá tan ngay bao nhọc nhằn hay khó khăn. 
"Kỷ niệm thì đầy ăm ắp, song không biết khi viết ra có ai thèm xem không hay lại một mình mình gặm nhấm chỉ tổ buồn"… Đây là dòng kết một đoạn tự truyện "Bọn Minh" của Sơn. Và khi đọc xong đoạn tự truyện này, tôi cảm thấy rõ ràng nó cuốn hút mình như thể... mình cũng đang bị nỗi buồn gặm nhấm. Nhà thơ Thanh Thảo - 1 người lính Trường Sơn, 1 nhà thơ khó tính bảo tôi rằng: "Thế hệ lính đánh Trung Quốc nó khác với bọn anh chút ít. Nhưng nó thật. Và vì nó thật nên thành văn chương". Tôi, một chàng thư sinh chưa qua đời lính, cảm nhận về người lính lại rất lý tưởng, nghe hai ông lính: 1 ở Trường Sơn đánh Mỹ (ông anh), 1 ở biên giới đánh Trung Quốc (ông em). Đứng giữa làm 1 thường dân... lại là 1 Tiến sỹ văn chương đã đọc những dòng của Sơn và cảm nhận, tôi hoàn toàn bị thuyết phục. Và tôi xin cam đoan: những trang viết này văn dẫu chưa hay, có điều rất thật. Mà văn thật mới là hay, văn hay chưa thật phải văn chương như lời người xưa đã nói. Xin giới thiệu những dòng tự truyện này của Đặng Hồng Sơn cùng bạn đọc (TS Mai Bá Ấn)
Có một ca khúc của Thế Bảo viết về dòng sông quê hương mình là sông Trà, ca khúc ấy rất được người Quảng Ngãi yêu thích. Nó thấm đẫm chất dân ca miền Trung, dân ca Quảng Ngãi. Và nó lành lặn ngay thật như lòng người dân Quảng Ngãi. Tôi có may mắn được chơi với cả nhà thơ Tế Hanh và nhạc sĩ Thế Bảo, nên cảm thấy dù hai anh em tính tình không giống nhau (có ai giống ai về khoản này bao giờ, dù là anh em ruột), nhưng lại có sự tương đồng rất lớn về tâm hồn, về cái chất ngay lành của người vùng quê mà “ nước bao vây/cách biển nửa ngày sông” ( Thơ Tế Hanh).
