Bài viết này không phải là một bài tổng kết có tính văn học sử về văn xuôi VN hiện đại mà chỉ nêu lên một vài đặc điểm nổi bật của văn xuôi VN hiện đại thông qua việc tìm hiểu phương pháp xây dựng hình tượng nhân vật và cấu trúc tác phẩm của một số tác giả và tác phẩm nổi bật.
Tôi “ngạc nhiên lại” khi đọc lại những bài thơ tưởng đã quen của nữ thi sĩ Mỹ Dạ. Chị làm thơ dễ dàng hơn tôi tưởng, mà cũng vất vả hơn tôi tưởng. Chị còn phức tạp hơn tôi tưởng rất nhiều. Nếu trên thế giới này có những “người đàn bà hát”, thì tôi nghĩ, cũng có không ít những “người đàn bà thơ”. Một trong những “người đàn bà thơ” ấy là Mỹ Dạ.
Số trước, Bichkhe.org đã đăng bài phỏng vấn nhà phê bình Nguyễn Thanh Sơn với nhan đề "Văn học Việt Nam đang phải trả giá'. Bài phỏng vấn đẫ gây nhiều tranh luận ngược chiều nhau. Số này BK. org xin đăng các ý kiến quanh bài phỏng vấn ấy.
Việc đánh giá được thực hiện vào kết quả khảo sát với các tác giả dưới 40, và căn cứ vào các tiêu chí: giải thưởng họ đạt được, lượng sách xuất bản và phản hồi của dư luận.
Một sáng mùa thu, khi tôi đang đi lang thang trên đường phố Hà Thành, giữa cảnh mưa bay...Bỗng một đoàn thiếu nữ vận toàn áo dài trắng tha thuớt, ôm nhau trên những chiếc xe phóng lướt qua tôi: 'Tà áo trắng em đi qua phố/ Mùa thu rơi phủ mắt anh'. Những câu thơ đầu tiên, cảm xúc bật ra trong cảnh tình như thế.
Tôi kể lại hai chuyện này để thấy sự chia sẻ của chúng tôi với văn học đô thịmiền Nam còn là ở hai điểm. Thứ nhất sựchi chútgia tài văn học quá khứ. Không có các anh trong ấy bao năm gìn giữ, Hàn Mặc Tử chẳng hạn, rồi Nguyễn Bính, Vũ Hoàng Chương không thể trọn vẹn như ngày nay.Thứ hai, sựtiếp nhận văn học nước ngoài từ các lý thuyết văn học tới các tác giả cụ thể. Các tạp chíở Sài Gòn đã làm công việc này một cách tự nhiên vàcuộc hội nhậpvới thế giới mà các bạn trẻ đầu thế kỷ XXI này đang làm là tiếp tụcđi theo cái mạch đó.
'Thơ là thẩn vậy tro than'. Chỉ là thơ thẩn với tro than nhưng nhà thơ vốn nặng nợ, cái nợ chữ nghĩa. Mai Văn Phấn (MVP), với tập thơ thứ chín “Bầu trời không mái che”, quả thật, đã cháy đến kiệt cùng trong nỗ lực nhận diện mình. Ở đây, không phải vấn đề số lượng tập thơ xuất bản nhưng là bước vượt lên chính mình, bỏ lại sau lưng những hiện đại, hậu hiện đại “Vách nước, Hôm sau, và đột nhiên gió thổi…”, là hành trình vươn về phía truớc trên đường bay của tâm linh và ngôn ngữ.
Là năm khởi đầu cho thập kỉ thứ 2 của thế kỉ XXI; sau sự kiện chính trị lớn của đất nước - Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XI, các nhà văn nhà thơ và những người làm công tác Văn học Nghệ thuật đang đón đợi luồng gió mới. “Mùa vàng” văn học của năm 2011 sẽ thuộc về văn học dịch và văn xuôi…
Nếu như nhìn những bức ảnh của nhà thơ Giang Nam ở những thời điểm khác nhau trong cuộc đời sẽ có cảm giác dường như không thấy sự vận động của thời gian. Từ cái thời thanh niên trên căn cứ Đá Bàn hay tấm hình chụp chung với nhà thơ Thanh Hải, hay tấm hình chụp với anh em ở cơ quan Hội Văn nghệ Giải phóng, và gần nhất là những những tấm hình ông chụp khi đi dự Hội nghị quảng bá văn học Việt Nam ra thế giới… Tất cả vẫn là hình dáng thư sinh nhỏ nhắn với đôi kính trắng gọng đen. Có lẽ ông là người có “nhân dạng” ổn định nhất trong các nhà thơ Việt Nam. Nếu chỉ nhìn vào khuôn mặt với đôi kính trắng gọng đen bình yên ấy sẽ chẳng thấy những thăng trầm khổ đau, những loạn ly trận mạc. Cái tuổi 83 dường như bất lực để người ta vẫn thấy một Giang Nam bình thản trước thời gian, bình thản trước mọi biến chuyển vân vi của cuộc đời…
Anh Nguyễn Huy Thiệp hay một ai đó mà đoạt giải Nobel, thì tôi nghĩ rằng sau cái sự tự hào, có lẽ nhiều người sẽ thấy xấu hổ. Giải thưởng đó, nếu có, hoàn toàn không nói lên được thực chất của văn học Việt Nam.
Sinh ngày 24.3.1916 (tức ngày 21.2. năm Bính Thìn)
Tại quê ngoại ở xã Phước Lộc, nay là xã Tịnh Sơn, huyện Sơn Tịnh.
Ông lớn lên và sống chủ yếu tại quê nội ở thị trấn Thu Xà, thuộc xã Nghĩa Hòa, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi. Đó là một thị trấn cổ, có nhiều Hoa kiều đến sinh cơ lập nghiệp. Nhờ giao thông thuận tiện, có sông lớn, gần cửa biển, nên Thu Xà đã từng có thời kỳ rất sầm uất, buôn bán thịnh vượng, nhưng đã dần sa sút từ khi chiến tranh thế giới lần thứ hai nổ ra.
Tôi “ngạc nhiên lại” khi đọc lại những bài thơ tưởng đã quen của nữ thi sĩ Mỹ Dạ. Chị làm thơ dễ dàng hơn tôi tưởng, mà cũng vất vả hơn tôi tưởng. Chị còn phức tạp hơn tôi tưởng rất nhiều. Nếu trên thế giới này có những “người đàn bà hát”, thì tôi nghĩ, cũng có không ít những “người đàn bà thơ”. Một trong những “người đàn bà thơ” ấy là Mỹ Dạ.
